Waarom spinnen katten en hoe doen ze dat?

Hoe spint een kat?

Een kat spint met zijn strottenhoofd: de spieren rond de stembanden trekken vele keren per seconde ritmisch samen en laten de stembanden trillen in de luchtstroom van de ademhaling. Omdat dat zowel bij het inademen als bij het uitademen gebeurt, klinkt het spinnen vrijwel ononderbroken, met alleen een minieme pauze bij de wissel tussen in- en uitademing.

De aansturing komt uit de hersenen, die via de zenuwen een snel, ritmisch signaal naar het strottenhoofd sturen. Het resultaat is een laag, brommend geluid met een frequentie van ongeveer 27 tot 44 hertz, zo laag dat je het trillen vaak beter voelt dan hoort wanneer je een hand op de borstkas legt.

Helemaal opgehelderd is het mechanisme niet. Onderzoekers vonden aanwijzingen dat het weefsel van de stembanden zelf meehelpt om zulke lage tonen te maken, maar over de precieze samenwerking tussen hersenen, zenuwen en strottenhoofd bestaat nog discussie. Vast staat dat een kat kan spinnen terwijl hij eet, kneedt en zelfs slaapt.

Waarom spinnen katten? De 5 redenen

Katten spinnen om meer redenen dan tevredenheid alleen. De 5 belangrijkste redenen staan hieronder opgesomd.

1. Welbehagen: de bekendste reden. Een kat die geaaid wordt, lekker ligt of contact zoekt, spint uit ontspanning en genoegen.
2. Contact tussen moeder en kittens: kittens spinnen al in de eerste levensweken tijdens het drinken, en de moederpoes spint terug om ze gerust te stellen en de band te versterken.
3. Vragen om eten of aandacht: veel katten gebruiken een dwingender variant van het spinnen, vaak gemengd met een hoog miauwelement, wanneer ze hun baasje iets willen laten doen.
4. Zelfkalmering: bij spanning, angst of een bezoek aan de dierenarts spinnen katten om zichzelf rustig te krijgen.
5. Pijn verzachten: katten spinnen bij pijn, tijdens de bevalling en zelfs tijdens het sterven, vermoedelijk als vorm van zelfkalmering.

Spinnen is dus geen garantie dat je kat gelukkig is; de context en de houding vertellen welke reden speelt. Hoe spinnen zich verhoudt tot miauwen, tjilpen en grommen, lees je in de betekenis van kattengeluiden.

Waarom spint een kat als je hem aait?

Een kat die spint tijdens het aaien voelt zich prettig en bevestigt het sociale contact. Het spinnen ontstaat in de kittentijd als contactgeluid tussen moeder en jong, en volwassen katten nemen dat gedrag mee naar de mensen waaraan ze gehecht zijn. Aaien, een warme schoot en een vertrouwde stem roepen datzelfde veilige gevoel op.

Vaak spint een kat niet alleen: hij kneedt er met de voorpootjes bij, geeft kopjes of trappelt zich een plek op je schoot. Dat kneden stamt uit dezelfde periode, toen het kitten de melkafgifte bij de moeder stimuleerde; waarom volwassen katten het blijven doen, lees je bij waarom katten kneden met hun pootjes.

Let wel op de grens. Slaat het rustige spinnen om in staartzwiepen, rimpelende huid of oren naar achteren, dan is de kat overprikkeld en stop je beter met aaien. Spinnen en toch gespannen zijn kunnen samengaan.

Waarom spint een kat bij pijn, stress of ziekte?

Een kat spint bij pijn en stress om zichzelf te kalmeren. Het vertrouwde, ritmische geluid werkt op de kat zelf geruststellend, vergelijkbaar met de functie die het in het nest had. Dierenartsen zien katten spinnen op de behandeltafel, tijdens de bevalling en in de laatste levensfase; dat spinnen is dan geen teken van plezier maar van zelfregulatie.

Sommige onderzoekers vermoeden dat de lage trillingen van het spinnen daarnaast lichamelijk herstel ondersteunen, bijvoorbeeld van botten en spieren. Dat idee is gebaseerd op de frequenties van het spingeluid en op het opvallend sterke herstelvermogen van katten, maar hard bewezen is het niet.

Voor jou als eigenaar telt vooral dit: een spinnende kat kan wel degelijk ziek zijn of pijn hebben. Kijk daarom naar het hele beeld. Een ineengedoken houding, wijde pupillen, niet willen eten of verstopgedrag wegen zwaarder dan het spinnen zelf. Welke signalen nog meer op ziekte wijzen, lees je bij een zieke kat herkennen.

Waarom spint mijn kat niet?

Een kat die niet of nauwelijks spint, is meestal gewoon een stille spinner: de spierbewegingen zijn er wel, maar het geluid is zo zacht dat je het niet hoort. Leg je hand op de borstkas of keel van je kat tijdens het aaien; voel je een fijne trilling, dan spint hij wel degelijk.

Daarnaast verschilt de spinbehoefte per kat. Karakter speelt mee, en katten die als kitten weinig veilig contact met mensen hadden, bijvoorbeeld verwilderd opgegroeide katten, spinnen vaak minder naar mensen. Zij tonen hun tevredenheid dan met kopjes geven, kneden, traag knipperen of gewoon in je buurt komen liggen. Een kat die nooit hoorbaar spint maar verder ontspannen eet, speelt en contact zoekt, mankeert niets.

Anders ligt het bij een kat die altijd duidelijk spinde en er plots mee stopt. Zo'n verandering kan wijzen op pijn in de keel of bek, een luchtweginfectie of algemeen onwelzijn, zeker in combinatie met minder eten of teruggetrokken gedrag. Laat dat nakijken door de dierenarts.

Kunnen grote katten zoals leeuwen spinnen?

De kleine katachtigen kunnen echt spinnen, de grote brullers niet. Jachtluipaarden, poema's, lynxen, servals en huiskatten spinnen op dezelfde manier: continu, bij in- en uitademing.

Leeuwen, tijgers, luipaarden en jaguars zijn anders gebouwd. Bij deze soorten is het tongbeenapparaat in de keel deels elastisch in plaats van volledig verbeend, en de stemplooien zijn zwaarder. Daarmee kunnen ze indrukwekkend brullen, maar het snelle, continue trillen van het echte spinnen lukt niet. Zij maken hooguit een brommend of snorrend geluid bij het uitademen.

De vuistregel uit de biologie luidt daarom: katachtigen die brullen, spinnen niet, en katachtigen die spinnen, brullen niet. Je huiskat deelt zijn spintalent dus met de cheeta, niet met de leeuw.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Waarom wil je kat wel of juist niet op schoot?
• Hoeveel slaapt een kat en waarom zo veel?
• Waarom is mijn kat zo plakkerig en aanhankelijk?