Gedrag
Snorharen bij katten: waarvoor dienen ze en mag je ze knippen?
Snorharen zijn zeer gevoelige tastharen waarmee een kat luchtstromen, afstanden en nauwe doorgangen aanvoelt, en je knipt ze nooit. Deze pagina laat zien waar de snorharen van een kat precies zitten, waarvoor ze dienen, hoe diep ze in de huid zitten, waarom je ze nooit knipt, of ze teruggroeien na afbreken, of katten ook snorharen op hun poten hebben en of het aantal per ras verschilt.
In het kort
| Aantal per kant | Circa 12 boven de bovenlip (rond 24 in totaal), varieert per kat |
|---|---|
| Locatie | Bovenlip, wangen, boven de ogen, kin en achterkant voorpoten |
| Functie | Gevoelig tastorgaan voor luchtstromen, afstand en nauwe doorgangen |
| Knippen | Nee, nooit, ook niet gedeeltelijk |
| Hergroei | Ja, via een eigen groeicyclus na afbreken of uitvallen |
Waar zitten de snorharen van een kat precies?
Snorharen zitten bij een kat op vijf plekken: boven de bovenlip in meerdere horizontale rijen, op de wangen, boven de ogen, op de kin en aan de achterkant van de voorpoten. Samen vormen ze een netwerk dat de hele breedte en een groot deel van de omtrek van het lichaam van de kat aftast.
De snorharen boven de bovenlip zijn het langst en het meest opvallend, met ongeveer 12 haren aan elke kant die verticaal in vier rijen staan, al verschilt dat aantal enigszins van kat tot kat. De kortere snorharen boven de ogen wekken een reflex op zodra iets de haartjes raakt, waardoor de kat vlak voor contact de ogen al sluit.
Waarvoor dienen snorharen bij een kat?
Snorharen zijn extreem gevoelige tastharen die luchtstromen, trillingen en de afstand tot objecten aanvoelen nog voor de kat iets aanraakt. Elke snorhaar zit met de wortel diep in een haarzakje vol zenuwuiteinden en bloedvaten, waardoor de kleinste verplaatsing van lucht al wordt doorgegeven aan de hersenen.
Deze gevoeligheid helpt een kat om in het donker te navigeren zonder overal tegenaan te lopen, want de snorharen voelen obstakels aan via de luchtverplaatsing eromheen. De snorharen boven de bovenlip reiken ongeveer tot de breedte van het lichaam van de kat, waardoor een kat hiermee inschat of een nauwe doorgang, zoals een kier onder een deur, breed genoeg is om zonder vast te lopen door te kruipen.
Bij de jacht spelen snorharen een aanvullende rol zodra een prooi dichter dan ongeveer 30 centimeter voor de neus zit, een afstand waarop een kat scherp zicht mist. De kat beweegt de snorharen dan naar voren om de precieze locatie van de prooi te bepalen, terwijl de carpale snorharen aan de voorpoten de bewegingen van de prooi tussen de poten volgen.
Hoe diep zitten snorharen in de huid?
Snorharen zitten dieper in de huid dan gewone dekharen en zijn ingebed in een haarzak die ongeveer drie keer zo diep reikt als die van een normale haar. Die haarzak rond elke snorhaar bevat een dichte massa zenuwuiteinden en bloedvaten, waardoor een snorhaar eerder een tastorgaan is dan een gewone haar.
Een snorhaar zelf is dikker dan een gewone haar en iets stijver, wat helpt om trillingen in de lucht goed door te geven aan de zenuwen in de wortel. Deze combinatie van diepe inbedding en extra dikte verklaart waarom een kat zo sterk reageert op iets dat aan haar snorharen komt.
Mag je de snorharen van je kat knippen?
Nee, je knipt de snorharen van een kat nooit, ook niet gedeeltelijk of om cosmetische redenen. Snorharen zijn een functioneel zintuig en geen overtollige haargroei, waardoor knippen te vergelijken is met het tijdelijk wegnemen van een zintuig.
Een kat die haar snorharen kwijtraakt, verliest tijdelijk een groot deel van haar vermogen om afstanden en nauwe doorgangen in te schatten. Dat leidt bij veel katten tot desorientatie, voorzichtiger bewegen, tegen meubels aanlopen en verhoogde stress, omdat de kat plots moet varen op zicht en gehoor alleen.
Wel of niet knippen: het gevolg op een rij
De tabel hieronder zet de meest voorkomende situaties naast elkaar met het gevolg voor je kat.
| Situatie | Knippen toegestaan? | Gevolg |
|---|---|---|
| Snorharen om esthetische reden bijknippen | Nee | Tijdelijk verlies van tastzin, desorientatie en stress |
| Een enkele snorhaar breekt vanzelf af tijdens het spelen | Niet van toepassing | Groeit vanzelf terug via de normale cyclus |
| Snorharen worden dagelijks platgedrukt door een te smalle voerbak | Nee, pas de voerbak aan | Aanhoudende irritatie van de gevoelige haarwortels |
| Dierenarts adviseert ingrijpen bij een verwonding rond de haarzak | Enkel op medisch advies | Gerichte behandeling van de onderliggende verwonding |
Kies bij een te smalle voerbak voor een breder model in plaats van de snorharen zelf aan te passen, zodat de tastharen ongehinderd hun functie kunnen blijven vervullen.
Groeien snorharen terug als ze afbreken of uitvallen?
Ja, een snorhaar groeit terug via dezelfde haarcyclus als de rest van de vacht, met een eigen groeifase die meestal enkele weken tot een paar maanden duurt. Een snorhaar die per ongeluk afbreekt of tijdens het normale verharen loslaat, wordt dus niet blijvend gemist.
Merk je dat je kat in de periode dat een snorhaar hergroeit iets minder goed navigeert of vaker tegen dingen aanloopt, dan is dat een tijdelijk effect dat verdwijnt zodra de nieuwe haar voldoende lengte heeft.
Hebben katten ook snorharen op hun poten?
Ja, katten hebben carpale snorharen aan de achterkant van de voorpoten, met gemiddeld 6 tot 8 haren per poot. Deze tastharen zitten net boven de voetzool en voelen de beweging van een prooi die de kat al met haar poten vasthoudt.
Omdat een kat van dichtbij minder scherp ziet, geven de carpale snorharen net op het moment van vastgrijpen extra informatie over de positie en beweging van een muis of ander prooidier tussen de poten. Deze combinatie van bovenlip-, wang- en carpale snorharen maakt samen met de rest van de lichaamstaal van een kat een groot deel van hoe een kat haar omgeving en emoties verwerkt en toont.
Verschillen snorharen per kattenras?
Het aantal en de vorm van snorharen verschilt in beperkte mate per ras, terwijl de functie bij elk ras hetzelfde blijft. Rassen met een gekrulde vacht zoals de Devon rex hebben vaak kortere, gekrulde en brozere snorharen die sneller afbreken dan de rechte snorharen van een korthaarkat.
Bij de Scottish fold wordt in sommige bronnen een groter aantal snorharen per kant genoemd dan gemiddeld, al ontbreekt hiervoor sluitend bewijs en verschilt het aantal ook binnen een en hetzelfde ras van kat tot kat. Ga bij twijfel over de snorharen van je eigen kat uit van de individuele kat in plaats van een vast getal per ras.
Veelgestelde vragen
Doet het pijn als een snorhaar van mijn kat afbreekt?
Een snorhaar die vanzelf afbreekt aan het uiteinde doet in de meeste gevallen geen pijn, omdat de haar zelf geen zenuwuiteinden bevat. Breekt de haar dicht bij de wortel af of raakt de haarzak beschadigd, dan kan dat wel gevoelig zijn, en let je in dat geval op tekenen van irritatie zoals veelvuldig krabben aan die plek.
Waarom vallen er soms snorharen uit bij mijn kat?
Snorharen vallen net als andere haren af aan het einde van hun natuurlijke groeicyclus, meestal een voor een verspreid over het jaar. Merk je dat er plots veel snorharen tegelijk uitvallen of dat de huid eromheen rood of kaal wordt, dan wijst dat eerder op een huidprobleem dan op normale haarwisseling.
Kun je aan de snorharen zien of een kat gestrest is?
Ja, de stand van de snorharen zegt iets over de gemoedstoestand van een kat. Snorharen die plat tegen de wangen liggen, wijzen op angst of onderdanigheid, terwijl snorharen die stijf naar voren wijzen vaak samengaan met opwinding, jachtinstinct of dreiggedrag.
Hebben kittens al snorharen bij de geboorte?
Ja, een kitten wordt geboren met snorharen, al zijn deze bij de geboorte nog kort en fijn. De snorharen groeien in de eerste levensweken verder mee met de rest van het lichaam en spelen al vroeg een rol bij het vinden van de tepel van de moeder, omdat een pasgeboren kitten nog blind en doof is.
Belangrijkste punten
- Snorharen zitten boven de bovenlip, op de wangen, boven de ogen, op de kin en aan de achterkant van de voorpoten.
- Snorharen zijn gevoelige tastharen voor luchtstromen, afstanden en nauwe doorgangen, geen gewone haren.
- Knip de snorharen van een kat nooit, want dat ontneemt haar tijdelijk een belangrijk zintuig en kan desorientatie veroorzaken.
- Afgebroken of uitgevallen snorharen groeien vanzelf terug via de normale haarcyclus.