Gedrag
Waarom brengt je kat muizen en vogels mee naar huis?
Je kat brengt muizen en vogels mee naar huis omdat je huis het veiligste deel van zijn territorium is: daar kan hij zijn vangst rustig opeten of bewaren zonder dat een concurrent ze afpakt. Jagen staat los van honger, dus een goed gevoede kat blijft prooi vangen en aanslepen. Deze pagina legt uit waarom katten prooi mee naar huis nemen, of de dode muis een cadeau voor jou is, waarom katten met hun prooi spelen, wat je doet bij een levende muis in huis, hoe je een dode prooi veilig opruimt en hoe je het aanslepen vermindert.
In het kort
| Hoofdreden | Prooi veilig opeten of bewaren in eigen territorium |
|---|---|
| Cadeau? | Nee, dat is menselijk denken; het is jachtinstinct |
| Levende prooi | Kat apart zetten, muis vangen met bakje en buiten vrijlaten |
| Verminderen | Binnen houden in de schemering, veel spelen, belletje om |
Waarom brengt je kat een muis of vogel mee naar huis?
Je kat brengt zijn prooi naar huis omdat hij daar veilig is. In het territorium van een kat is de eigen woning de kern: de plek waar hij eet, slaapt en zich niet hoeft te verdedigen. Een vangst buiten opeten is riskant, want soortgenoten, honden of roofvogels kunnen ze afpakken. Terugkeren naar het hart van het territorium met de prooi in de bek is dus aangeboren, verstandig jaaggedrag.
Dat je kat genoeg brokjes krijgt, verandert daar niets aan. Jagen en eten zijn bij katten twee gescheiden systemen: de jachtdrift wordt aangewakkerd door beweging, geluid en geur van prooidieren, niet door een lege maag. Een doorvoede kat vangt daarom net zo goed muizen; hij eet ze alleen vaker niet op.
Zo belandt de vangst in je gang of op de deurmat. De prooi opeten hoeft niet meer, maar het programma veilig thuisbrengen loopt gewoon af. Sommige katten leggen de muis vervolgens demonstratief neer en verliezen alle interesse.
Is de dode muis een cadeau voor jou?
Nee, een kat geeft geen cadeaus; dat is menselijk denken over kattengedrag. De muis op je deurmat is geen bedankje en geen liefdesverklaring, hoe graag we dat idee vinden. Er bestaan wel twee serieuze verklaringen waarin jij een rol speelt.
De eerste is het lesgedrag van moederpoezen. Een moederpoes brengt haar kittens eerst dode prooi, daarna halfdode en tenslotte levende prooi, zodat ze stap voor stap leren jagen. Sommige gedragsdeskundigen herkennen dat patroon bij poezen die prooi voor hun baasje neerleggen: in kattenogen ben jij een onhandig gezinslid dat zelf nooit iets vangt en dus wel wat les kan gebruiken.
De tweede verklaring is voedsel delen. Katten die in groepen leven, brengen voedsel naar de gedeelde kern van hun territorium, waar ook andere groepsleden ervan eten. Jij hoort bij die groep.
Wat de precieze verklaring per kat is, weet niemand zeker. Vast staat dat het gedrag normaal is, dat het niets zegt over de kwaliteit van het voer en dat straffen zinloos is: je kat begrijpt niet wat er mis is met zijn perfect uitgevoerde jacht.
Waarom speelt je kat met de muis?
Een kat speelt met zijn prooi om die uit te putten en veilig te kunnen doden, niet uit wreedheid. Een muis kan flink bijten en een vogel kan met snavel en klauwen uithalen; door de prooi steeds los te laten, weg te tikken en opnieuw te grijpen, vermoeit de kat het dier tot de dodelijke nekbeet zonder risico kan.
Bij huiskatten komt daar een tweede laag bij. De jachtsequentie, dus loeren, besluipen, grijpen en bijten, geeft een kat voldoening op zich. Een kat die weinig jaagt of jong veel binnen zat, rondt de jacht vaak niet af en blijft hangen in het grijpen en loslaten. De muis dient dan als levend speeltje, hoe wrang dat er voor ons uitziet.
Datzelfde grijpgedrag richt een verveelde kat op jouw enkels of handen. Vliegt je kat regelmatig je benen aan, lees dan bij waarom je kat bijt en hoe je het stopt hoe je dat ombuigt naar speelgoed.
Wat doe je met een levende muis in huis?
Zet eerst de kat in een andere kamer, want zolang de jager erbij is, blijft de muis in paniek vluchten. Werk daarna rustig volgens dit stappenplan.
- Sluit de deuren van de kamer waarin de muis zit, zodat hij niet dieper het huis in vlucht.
- Drijf de muis naar een hoek of wand; muizen rennen langs plinten, niet door open ruimte.
- Zet een omgekeerd bakje, emmer of doos over de muis heen.
- Schuif een stuk stevig karton onder het bakje en houd het geheel dicht.
- Laat de muis buiten vrij, het liefst 100 meter of verder van huis, bij struiken of een houtstapel, anders loopt hij zo weer naar binnen.
- Draag handschoenen of was daarna grondig je handen.
Een gewonde muis of vogel laat je niet zomaar los. Een prooi die zichtbaar bloedt, mank loopt of niet meer wegvlucht, breng je naar een dierenambulance of vogelopvang; een aangebeten dier heeft zonder hulp weinig kans. Vind je de muis niet terug, zet dan een levend vangkooitje met wat pindakaas op de vluchtroute.
Is een gevangen muis een gezondheidsrisico voor je kat?
Ja, een beperkt risico: muizen en andere prooidieren dragen larven van lintwormen en spoelwormen bij zich, en die stap je kat door het opeten van prooi over. Een kat die regelmatig jaagt, heeft daarom een strakker ontwormingsschema nodig dan een binnenkat. Hoe vaak en waarmee je dat doet, lees je bij je kat ontwormen.
De prooi zelf ruim je veilig op met deze aanpak:
- Draag wegwerphandschoenen of gebruik een plastic zak als handschoen.
- Doe de dode muis of vogel in een dichtgeknoopte zak bij het restafval.
- Reinig de vloer op de vindplek met warm water en zeep.
- Was daarna je handen, met handschoenen of zonder.
Eet je kat zijn prooi op, inclusief kop en staart, dan is dat op zich natuurlijk gedrag en zelden een acuut probleem. Braken na een opgegeten muis komt voor; een enkele keer overgeven is onschuldig. Let wel op bij muizen in een buurt waar gif wordt gelegd: een kat die een vergiftigde muis eet, kan zelf vergiftigingsverschijnselen krijgen en moet direct naar de dierenarts bij sloomheid, bleek tandvlees of bloedingen.
Hoe voorkom je dat je kat prooi mee naar huis brengt?
Helemaal afleren kun je het jagen niet, want het is instinct, maar je kunt de buit wel fors verminderen. De maatregelen die aantoonbaar helpen, staan hieronder.
- Houd je kat binnen tijdens de schemering en de nacht. Rond zonsopgang en zonsondergang zijn muizen en vogels het actiefst en vangt je kat het meest.
- Speel elke dag 2 keer 10 tot 15 minuten met een hengelspeeltje. Wie zijn jachtsequentie binnen kwijt kan, hoeft buiten minder te scoren; ideeën vind je bij de gids voor speelmomenten.
- Hang een belletje aan een veiligheidshalsbandje. Het gerinkel waarschuwt vogels en muizen op tijd; kies wel een veilige kattenhalsband met een klikje dat losschiet als de kat ergens achter blijft haken.
- Laat je kat werken voor zijn eten met een voerpuzzel, zodat het zoek- en vanggedrag deels binnenshuis wordt vervuld.
- Voer je kat voordat hij naar buiten gaat. Het stopt de jacht niet, maar een verzadigde kat jaagt korter en minder fanatiek.
Straffen, de prooi afpakken met veel misbaar of de kat wegjagen bij zijn vangst werkt averechts. Je kat legt geen verband tussen jouw boosheid en zijn jacht; hij leert er alleen van dat hij zijn prooi voortaan beter voor je verstopt.
Veelgestelde vragen
Waarom miauwt mijn kat zo hard met een muis in zijn bek?
Dat luide, gedempte roepen kondigt de vangst aan. Moederpoezen roepen zo hun kittens bij een aangebrachte prooi, en veel katten houden dat gedrag naar hun huisgenoten aan. Het klinkt dramatisch, maar het is gewoon onderdeel van het thuisbrengen van de buit.
Mijn kat heeft een muis gevangen die nog leeft, laat ik ze buiten samen?
Nee, daarmee verleng je alleen het lijden van de muis. Zet de kat binnen, vang de muis met een bakje en karton en laat hem ver van huis vrij. Een zichtbaar gewonde muis breng je naar een dierenambulance of laat je door de dierenarts uit zijn lijden helpen.
Houdt een kat muizen echt uit huis?
Deels. De geur van een kat schrikt muizen af en een jagende kat vangt er geregeld een, maar een stevige muizenplaag lost een kat niet op. Muizen weren doe je vooral door kieren te dichten en voedsel afgesloten te bewaren; de kat is hooguit een bondgenoot.
Vangen poezen meer muizen dan katers?
Poezen staan bekend als de fanatiekste jagers, wat samenhangt met hun rol als moeder: zij leren de kittens jagen en slepen daarvoor prooi aan. Het verschil is een tendens, geen wet; er bestaan luie poezen en katers die elke dag een muis aanbrengen.
Mag mijn kat een gevangen vogel opeten?
Liever niet. Vogels dragen net als muizen wormen en soms ziektekiemen bij zich, en bij een dode vogel weet je nooit of hij ziek of vergiftigd was. Pak de vogel als het kan af met handschoenen en gooi hem weg in een dichte zak. Een kat die regelmatig prooi eet, ontworm je vaker.
Belangrijkste punten
- Je kat brengt prooi naar huis omdat hij zijn vangst veilig in de kern van zijn territorium wil opeten of bewaren.
- De muis is geen cadeau: aannemelijker zijn het lesgedrag van moederpoezen en het delen van voedsel met de groep.
- Spelen met prooi dient om het dier uit te putten en veilig te doden; het is instinct, geen wreedheid.
- Bij een levende muis zet je de kat apart en vang je de muis met een bakje en karton; gewonde dieren gaan naar de opvang.
- Minder buit bereik je met binnen blijven in de schemering, dagelijks jachtspel, een belletje en vaker ontwormen.