Gezondheid
Kat ontwormen: hoe vaak, waarmee en waarom
Een volwassen kat ontworm je 2 tot 4 keer per jaar, een kitten al vanaf 3 weken en daarna maandelijks tot 6 maanden. Deze pagina geeft het complete ontwormschema voor kat en kitten, legt uit welke wormen bij katten voorkomen, hoe je een besmetting herkent, of je tablet, pasta of pipet kiest, of ontwormen en ontvlooien tegelijk kan en hoe je wormen voorkomt.
In het kort
| Volwassen kat | 2 tot 4 keer per jaar |
|---|---|
| Kitten | Op 3, 5 en 7 weken, daarna maandelijks tot 6 maanden |
| Vormen | Tablet, pasta of pipet |
| Meest voorkomend | Spoelwormen en lintwormen |
Hoe vaak moet je een kat ontwormen?
Een volwassen kat ontworm je 2 tot 4 keer per jaar, afhankelijk van zijn leefstijl. Het advies per situatie staat in deze tabel.
| Situatie | Hoe vaak ontwormen |
|---|---|
| Binnenkat zonder tuincontact | 2 keer per jaar |
| Buitenkat | 4 keer per jaar |
| Kat die muizen of vogels vangt | 4 keer per jaar |
| Kat in huis met kruipende kinderen | 4 keer per jaar |
| Kitten tot 6 maanden | Zie het kittenschema hieronder |
Het advies van 2 tot 4 keer per jaar komt van dierenartsen en van het LICG en is een minimum, geen maximum. Twijfel je of jouw kat een hoger risico loopt, dan kan de dierenarts ook mestonderzoek doen: dan ontworm je alleen als er echt wormeieren in de ontlasting zitten.
Hoe vaak ontworm je een kitten?
Een kitten ontworm je voor het eerst op 3 weken, daarna op 5 en 7 weken en vervolgens elke maand tot het 6 maanden oud is. Kittens raken al via de moedermelk besmet met spoelwormen, en daarom start het schema zo vroeg.
Het volledige kittenschema ziet er zo uit.
- 3 weken: eerste wormenkuur, meestal met pasta of druppels.
- 5 weken: tweede kuur.
- 7 weken: derde kuur, vaak vlak voor de verhuizing naar de nieuwe eigenaar.
- Daarna maandelijks tot de leeftijd van 6 maanden.
- Vanaf 6 maanden: het schema voor volwassen katten, 2 tot 4 keer per jaar.
De moederpoes ontworm je tegelijk met de kittens, omdat zij de belangrijkste besmettingsbron is. Een compleet stappenplan voor parasieten bij jonge katten vind je op de pagina over kitten ontvlooien en ontwormen.
Welke wormen komen bij katten voor?
Bij katten komen vier groepen wormen voor: spoelwormen, lintwormen, haakwormen en longwormen. De kenmerken per soort staan hieronder.
| Wormsoort | Besmetting via | Kenmerk |
|---|---|---|
| Spoelworm (Toxocara cati) | Moedermelk, ontlasting, prooidieren | Meest voorkomende worm, ook risico voor mensen |
| Lintworm (Dipylidium caninum) | Ingeslikte vlooien | Rijstkorrelachtige segmenten rond de anus |
| Haakworm | Larven in de omgeving | Zuigt bloed in de dunne darm |
| Longworm | Slakken en prooidieren | Kan hoesten en benauwdheid geven |
Spoelwormen zijn een zoonose: mensen, vooral jonge kinderen, kunnen de eitjes binnenkrijgen en er ziek van worden. Regelmatig ontwormen beschermt daarom niet alleen je kat maar ook je gezin.
Hoe herken je wormen bij je kat?
Een wormbesmetting herken je vaak niet: de meeste besmette katten zien er gezond uit. Juist daarom ontworm je preventief volgens schema in plaats van te wachten op klachten.
Milde signalen die op wormen kunnen wijzen, staan hieronder.
- Een doffe vacht of iets vermageren ondanks goede eetlust.
- Een opgezette buik, vooral bij kittens.
- Kleine witte segmenten, als rijstkorrels, rond de anus of in de slaapplek.
- Af en toe braken of zachte ontlasting.
Zie je zulke milde signalen, geef dan een wormenkuur en houd je kat een week in de gaten. Bel de dierenarts bij deze alarmsignalen: aanhoudend braken of diarree, bloed in de ontlasting, snel vermageren, een bol opgezette buik bij een sloom kitten, of hoesten en benauwd ademen. Die klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben en alleen de dierenarts kan dat vaststellen. Meer over gezonde en afwijkende ontlasting lees je op de pagina over kattenpoep.
Waarmee ontworm je: tablet, pasta of pipet?
Tabletten, pasta en pipetten werken alle drie goed, en de beste vorm hangt af van hoe makkelijk jouw kat zich laat behandelen. Deze beslistabel helpt bij de keuze.
| Vorm | Geschikt voor | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|---|
| Tablet | Katten die tabletten accepteren | Breed werkzaam tegen meerdere wormsoorten | Ingeven kan lastig zijn |
| Pasta of suspensie | Kittens en moeilijke eters | Makkelijk doseren met spuitje, vaak door het voer | Vaak meerdere dagen nodig |
| Pipet (spot-on) | Katten die niets willen slikken | In de nek druppelen, geen gevecht | Werkt niet altijd tegen alle lintwormen |
Een bekende tablet is Milbemax voor katten, die spoelwormen, haakwormen en lintwormen in een keer aanpakt. Vrij verkrijgbare pasta's zoals No Worm bevatten meestal andere werkzame stoffen en vragen vaak een kuur van meerdere dagen. Lees altijd de bijsluiter en doseer op het actuele gewicht van je kat.
Kun je ontwormen en ontvlooien tegelijk?
Ontwormen en ontvlooien tegelijk kan, en bij lintworm is het zelfs nodig. Vlooien zijn de tussengastheer van de meest voorkomende lintworm: een kat raakt besmet door een vlo in te slikken tijdens het wassen. Ontworm je zonder te ontvlooien, dan komt de lintworm dus snel terug.
Je hebt twee mogelijkheden. Je combineert een wormtablet met een apart vlooienmiddel, of je kiest een combinatiepipet die in een keer tegen vlooien en meerdere wormsoorten werkt. Overleg bij twijfel met de dierenarts welke combinatie past, want niet elke pipet dekt alle wormsoorten. Hoe je een vlooienbesmetting herkent en aanpakt, lees je op de pagina over vlooienbestrijding bij je kat.
Hoe voorkom je wormen bij je kat?
Wormen voorkom je met een vaste routine van ontwormen, vlooienbestrijding en hygiene. De belangrijkste maatregelen staan hieronder.
- Ontworm volgens schema: 2 tot 4 keer per jaar voor een volwassen kat.
- Bestrijd vlooien het hele jaar door, want vlooien brengen lintworm over.
- Verschoon de kattenbak dagelijks en was je handen daarna.
- Geef geen rauw vlees dat niet eerst diepgevroren is geweest.
- Ontworm alle katten en honden in huis tegelijk, anders besmetten ze elkaar opnieuw.
Helemaal voorkomen kan niet bij een kat die buiten jaagt: elke gevangen muis is een mogelijke besmettingsbron. Bij jagende katten is 4 keer per jaar ontwormen daarom het minimum.
Veelgestelde vragen
Zijn wormen van de kat besmettelijk voor mensen?
Spoelwormen van de kat zijn besmettelijk voor mensen. Vooral jonge kinderen kunnen eitjes binnenkrijgen via zand of via handen die met besmette ontlasting in aanraking kwamen. Regelmatig ontwormen en handen wassen verkleinen dat risico sterk.
Kun je een kat ontwormen zonder recept?
Veel wormmiddelen voor katten zijn zonder recept verkrijgbaar bij dierenwinkel, apotheek of dierenarts. Doseer altijd op het actuele gewicht van je kat en volg de bijsluiter. Voor advies op maat, bijvoorbeeld bij een kitten of een drachtige poes, is de dierenarts het juiste adres.
Wat doe je als je kat de wormtablet uitspuugt?
Spuugt je kat de tablet direct uit, geef hem dan opnieuw, eventueel verstopt in een stukje smeuiige snack of fijngemaakt door natvoer. Lukt het niet, kies dan een pasta of een pipet als alternatief.
Hoe snel werkt een wormenkuur bij een kat?
Een wormenkuur begint binnen enkele uren te werken en de wormen sterven meestal binnen een paar dagen af. Soms zie je daarna nog dode wormen in de ontlasting, dat is normaal en juist een teken dat het middel werkt.
Moet een binnenkat ontwormd worden?
Een binnenkat moet ook ontwormd worden, ongeveer 2 keer per jaar. Wormeieren komen binnen via je schoenen, via vlooien of via ander huisdierverkeer, dus ook een kat die nooit buiten komt kan besmet raken.
Belangrijkste punten
- Ontworm een volwassen kat 2 tot 4 keer per jaar: binnenkatten 2 keer, buitenkatten en jagers 4 keer.
- Kittens ontworm je op 3, 5 en 7 weken en daarna maandelijks tot 6 maanden, samen met de moederpoes.
- De meeste besmette katten tonen geen symptomen, dus preventief ontwormen volgens schema is de basis.
- Bestrijd vlooien tegelijk, want vlooien brengen lintworm over.
- Bel de dierenarts bij aanhoudend braken, diarree, bloed in de ontlasting of snel vermageren.