Gezondheid
Metacam voor katten: dosering, werking en bijwerkingen
Metacam is een ontstekingsremmende pijnstiller voor katten met de werkzame stof meloxicam, alleen op voorschrift van de dierenarts. Bij katten luistert de dosering nauwer dan bij honden, want de officiele productinformatie stelt dat meloxicam bij de kat een smalle therapeutische veiligheidsmarge heeft en dat verschijnselen van overdosering al bij een relatief kleine overschrijding kunnen optreden. Deze pagina legt uit waarvoor katten Metacam krijgen, welke doseringen de productinformatie noemt, hoe je correct doseert met druppelaar of spuit, welke bijwerkingen gemeld zijn en hoe vaak, welke katten het niet mogen krijgen en waar je tijdens de kuur op let. De dierenarts bepaalt de dosering voor jouw kat.

In het kort
| Werkzame stof | Meloxicam, 0,5 mg/ml suspensie voor katten |
|---|---|
| Type | Ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID), op voorschrift |
| Onderhoudsdosis | 0,05 mg per kg, eenmaal daags |
| Beoordelen | Effect meestal binnen 7 dagen, stoppen na 14 dagen zonder verbetering |
| Grootste risico | Maag, darmen en nieren |
Wat is Metacam en waarvoor krijgt een kat het?
Metacam is een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) uit de oxicamgroep met de werkzame stof meloxicam. Meloxicam remt de aanmaak van prostaglandines en remt daarbij COX-2 sterker dan COX-1, waardoor het ontstekingsremmend, pijnstillend en koortsverlagend werkt. Voor katten bestaat een orale suspensie van 0,5 mg/ml, naast injecties die de dierenarts zelf toedient.
De geregistreerde toepassingen bij de kat zijn tweeledig: verlichting van milde tot matige pijn en ontsteking na een operatie, bijvoorbeeld na orthopedische of weke delen chirurgie, en verlichting van pijn en ontsteking bij acute en chronische aandoeningen van het bewegingsapparaat, zoals artrose bij katten.
Dierenartsen zetten meloxicam daarnaast weleens in bij andere pijnlijke ontstekingen, bijvoorbeeld bij een blaasontsteking. Dat valt buiten de geregistreerde indicatie en gebeurt op hun voorschrift, met hun afweging en onder hun begeleiding. Metacam is receptplichtig: je krijgt het alleen via de dierenarts.
Wat is de dosering van Metacam voor katten?
De productinformatie van de suspensie van 0,5 mg/ml noemt per situatie een ander schema, en het verschil tussen die schema's zit vooral in de eerste dag.
| Situatie | Eerste dag | Daarna |
|---|---|---|
| Pijn na een operatie | Start met de injectie, 0,2 mg/kg | 24 uur later oraal 0,05 mg/kg, maximaal vier dagen |
| Acute aandoening bewegingsapparaat | 0,2 mg/kg oraal | 0,05 mg/kg eenmaal daags zolang de pijn aanhoudt |
| Chronische aandoening bewegingsapparaat | 0,1 mg/kg oraal | 0,05 mg/kg eenmaal daags als onderhoudsdosis |
De onderhoudsdosis is dus in alle gevallen 0,05 mg per kg, eenmaal per dag. De productinformatie voegt daar een harde regel aan toe: de aanbevolen dosis mag niet worden overschreden.
De reden dat het bij katten zo nauw luistert, staat er eveneens: meloxicam heeft bij de kat een smalle therapeutische veiligheidsmarge, en verschijnselen van overdosering kunnen al bij een relatief kleine overschrijding optreden. Gebruik daarom nooit op eigen houtje de hondenvariant, want die suspensie is met 1,5 mg/ml drie keer zo geconcentreerd.
Hoe dose je Metacam correct met druppelaar of spuit?
De kattenverpakking bevat twee doseerhulpmiddelen, en ze werken niet hetzelfde. Wie ze door elkaar haalt, doseert mis.
- Met de druppelaar van de flacon: 12 druppels per kg geeft 0,2 mg/kg, 6 druppels per kg geeft 0,1 mg/kg en 3 druppels per kg geeft 0,05 mg/kg.
- Met de meetspuit: die past op de druppelaar en heeft een schaal in kilogram lichaamsgewicht die overeenkomt met 0,05 mg/kg. Voor de startdag van een chronische aandoening heb je dus twee keer dat volume nodig, voor de startdag van een acute aandoening vier keer.
- De spuit is bedoeld voor katten vanaf 2 kg; de druppelaar kan bij elk gewicht worden gebruikt.
Schud de flacon voor gebruik en geef de suspensie over het voer of rechtstreeks in de bek. Weeg je kat zo nauwkeurig mogelijk, want de hele dosering hangt aan dat getal. Vergeet je een dosis, geef die dan op het volgende vaste moment en nooit dubbel.
Hoe snel werkt Metacam en wanneer beoordeel je het?
Bij een kat die nuchter is, wordt de hoogste bloedspiegel na ongeveer 3 uur bereikt; is de kat gevoerd, dan kan de opname iets vertraagd zijn. De halfwaardetijd bij katten is ongeveer 24 uur, wat past bij het schema van eenmaal daags.
Voor chronische gewrichtsklachten geeft de productinformatie een duidelijk beoordelingsmoment: de klinische respons wordt gewoonlijk binnen 7 dagen gezien, en als er geen verbetering optreedt moet de behandeling uiterlijk na 14 dagen worden gestopt. Ga dus niet eindeloos door omdat het misschien nog komt.
Verbetering herken je aan concreet gedrag: soepeler opstaan, weer op de vensterbank springen, meer poetsen en een normalere eetlust. Het doel is altijd de laagste dosis die werkt. Bij langdurige behandeling van chronische klachten moet de respons volgens de productinformatie op gezette tijden door de dierenarts worden gecontroleerd, in de praktijk vaak met bloedonderzoek van nieren en lever.
Welke bijwerkingen heeft Metacam bij katten?
Hier is de frequentie belangrijker dan de lijst. De productinformatie zet alle gemelde bijwerkingen bij katten in de categorie zeer zelden, dus bij minder dan 1 op de 10.000 behandelde dieren. Het gaat om verminderde eetlust en sloomheid, braken, diarree, bloed in de ontlasting, bloederige diarree, bloed braken, maagzweren en dunnedarmzweren, verhoogde leverenzymen en nierfalen.
Deze effecten treden meestal in de eerste behandelweek op en zijn in de meeste gevallen tijdelijk; ze verdwijnen na het stoppen van de behandeling, maar kunnen in zeer zeldzame gevallen ernstig of dodelijk zijn. Treden er bijwerkingen op, dan schrijft de productinformatie voor te stoppen en de dierenarts te raadplegen.
Stop en bel direct bij deze alarmsignalen.
- Herhaald braken of aanhoudende diarree.
- Zwarte, teerachtige ontlasting of bloed in braaksel of ontlasting.
- Volledig stoppen met eten of drinken.
- Opvallend veel drinken en plassen.
- Ernstige sloomheid, wankel lopen of geelachtige slijmvliezen.
Bij een overdosering zijn dezelfde reacties te verwachten, maar ernstiger en vaker. Bel dan meteen, ook buiten kantooruren, en wacht niet op symptomen.
Welke katten mogen geen Metacam krijgen?
De productinformatie noemt duidelijke contra-indicaties. Niet gebruiken bij katten met maagdarmaandoeningen zoals irritatie of bloeding, bij een gestoorde lever-, hart- of nierfunctie, bij bloedingsstoornissen, bij overgevoeligheid voor meloxicam of een van de hulpstoffen, en niet bij katten jonger dan 6 weken. De veiligheid tijdens dracht en lactatie is niet vastgesteld, dus drachtige of zogende poezen krijgen het niet.
Daarnaast gelden deze waarschuwingen.
- Niet toedienen samen met andere NSAID's of met corticosteroiden zoals prednison voor katten: die combinatie is in de productinformatie uitgesloten en vergroot de kans op maagdarmschade.
- Vermijd gebruik bij een uitgedroogde kat of bij een kat met te laag bloedvolume of te lage bloeddruk, vanwege het risico op nierschade.
- Andere NSAID's, plasmiddelen, antistollingsmiddelen, aminoglycoside-antibiotica en sterk eiwitgebonden stoffen kunnen concurreren om binding en zo toxische effecten geven; het gelijktijdig geven van mogelijk niertoxische middelen wordt vermeden.
De Amerikaanse productinformatie gaat nog een stap verder dan de Europese: daar draagt meloxicam voor katten een zwarte kaderwaarschuwing omdat herhaald gebruik bij katten in verband is gebracht met acuut nierfalen en sterfte. In Europa is langdurig gebruik bij chronische gewrichtsklachten wel geregistreerd, maar met periodieke controle door de dierenarts. Dat verschil verklaart waarom je bij dit middel nooit zelf de duur verlengt.
Waar let je op tijdens de kuur?
Tijdens de kuur houd je dit dagelijks in de gaten.
- Eetlust en drinkgedrag: minder eten of juist veel drinken zijn vroege waarschuwingen.
- Ontlasting: let op diarree, zwarte ontlasting of bloed.
- Gedrag: sloomheid of wankel lopen meld je aan de dierenarts.
- Vers water: zet meerdere waterbakken neer, zeker bij warm weer, want uitdroging is bij dit middel een risicofactor.
Geef een kat nooit menselijke pijnstillers als alternatief. Volgens het Antigifcentrum kan paracetamol bij katten leiden tot een ernstig zuurstoftekort in het bloed, leverfalen en sterfte, en zijn ontstekingsremmers zoals ibuprofen zeer giftig voor honden en katten door maagdarmbloedingen en nierinsufficientie. Welke middelen wel passend zijn, lees je op de pagina over het overzicht van veilige pijnverlichting. Bewaar het flesje buiten bereik van kinderen en dieren en lever restjes in bij apotheek of dierenarts.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag een kat Metacam gebruiken?
Zo kort als kan, zo lang als nodig. Na een operatie is de orale nabehandeling maximaal vier dagen. Bij chronische gewrichtsklachten wordt de respons gewoonlijk binnen 7 dagen gezien en moet de behandeling uiterlijk na 14 dagen stoppen als er geen verbetering is; loopt ze door, dan controleert de dierenarts periodiek.
Mag je Metacam voor honden aan een kat geven?
Nee, geef de hondenvariant nooit op eigen houtje aan een kat. De orale suspensie voor honden is met 1,5 mg/ml drie keer zo geconcentreerd als de kattenvariant, en meloxicam heeft bij katten een smalle veiligheidsmarge. Gebruik alleen wat de dierenarts voorschreef.
Wat doe je bij een overdosis Metacam?
Bel bij een vermoeden van overdosering direct de dierenarts, ook buiten kantooruren. Vertel hoeveel je kat ongeveer binnenkreeg en wanneer. Wacht niet op symptomen: bij overdosering zijn dezelfde bijwerkingen te verwachten, maar ernstiger en vaker.
Hoe vaak komen bijwerkingen van Metacam bij katten voor?
De productinformatie zet alle gemelde bijwerkingen bij katten in de categorie zeer zelden, dus bij minder dan 1 op de 10.000 behandelde dieren. Ze treden meestal in de eerste behandelweek op en zijn vaak tijdelijk, maar kunnen in zeer zeldzame gevallen ernstig zijn.
Helpt Metacam bij een kat met blaasontsteking?
De dierenarts kan meloxicam voorschrijven om pijn en ontsteking bij een blaasontsteking te verlichten. Dat valt buiten de geregistreerde indicatie en hangt af van de oorzaak en de nierfunctie van je kat. Geef het middel nooit op eigen initiatief bij plasklachten.
Belangrijkste punten
- Metacam bevat meloxicam en is een receptplichtige ontstekingsremmende pijnstiller voor katten.
- De kattensuspensie is 0,5 mg/ml en de onderhoudsdosis is 0,05 mg per kg eenmaal daags; de aanbevolen dosis mag niet worden overschreden.
- Meloxicam heeft bij katten een smalle therapeutische veiligheidsmarge, waardoor een kleine overschrijding al gevolgen kan hebben.
- Alle gemelde bijwerkingen bij katten vallen in de categorie zeer zelden, maar kunnen ernstig zijn; stop en bel bij zwarte ontlasting, braken of veel drinken.
- Bij chronische klachten zie je het effect meestal binnen 7 dagen en stopt de behandeling uiterlijk na 14 dagen als er geen verbetering is.
Lees ook
Bronnen
- NOAH Compendium: dosering van Metacam 0,5 mg/ml orale suspensie voor katten, met de schema's per indicatie en de druppel- en spuitmaat
- NOAH Compendium: contra-indicaties, waarschuwingen en bijwerkingen van Metacam voor katten, met de frequentiecategorie zeer zelden en de smalle veiligheidsmarge
- Merck Veterinary Manual over pijnstillers bij dieren, met de kaderwaarschuwing over herhaald meloxicamgebruik bij katten
- Antigifcentrum over dieren en geneesmiddelen, met de toxiciteit van paracetamol en ibuprofen bij de kat