Prednison en prednisolon voor katten

Wat zijn prednison en prednisolon en waarvoor krijgt een kat ze?

Prednison en prednisolon zijn corticosteroiden: ontstekingsremmende middelen die tegelijk het afweersysteem afremmen. De geregistreerde toepassing luidt: symptomatische behandeling of ondersteunende behandeling van ontstekingsziekten en immuungemedieerde ziekten bij honden en katten. In de praktijk gaat het onder meer om allergieen, huidproblemen, astma en bepaalde auto immuunziekten.

Prednison is zelf niet de werkzame stof: het moet in de lever worden omgezet naar prednisolon. Volgens het Merck Veterinary Manual kunnen sommige diersoorten, waaronder de kat en het paard, die omzetting niet volledig uitvoeren, waardoor prednisolon rechtstreeks moet worden gegeven. VCA Animal Hospitals formuleert het voor de kat net zo. Dat is de reden dat je in de praktijk bij katten vrijwel altijd prednisolon voorgeschreven krijgt.

De productinformatie voegt een nuchtere waarschuwing toe die je moet meenemen in je verwachting: toediening van een corticosteroid is bedoeld om de klinische verschijnselen te verbeteren, niet om te genezen.

Hoe bepaalt de dierenarts de dosering, en waarom 's avonds?

De officiele productinformatie van prednisolontabletten voor honden en katten noemt een startdosis van 0,5 tot 4 mg prednisolon per kg lichaamsgewicht per dag. Die brede marge is geen slordigheid: een lage dosis remt vooral de ontsteking, een hoge dosis onderdrukt de afweer. Welke kant het op moet, hangt af van de diagnose.

Een detail dat veel eigenaren niet kennen: honden worden 's ochtends behandeld en katten 's avonds, vanwege het verschil in dagritme tussen beide soorten. Houd je daaraan, ook als het thuis praktischer zou zijn om het anders te doen.

De tabletten zijn deelbaar in twee of vier gelijke delen, zodat de dosis nauwkeurig op het gewicht kan worden afgestemd. Geef nooit zelf een dosis die je elders las of die overbleef van een eerdere kuur, en verander nooit zelf de hoeveelheid of de frequentie. Twijfel je, bel dan de praktijk, zeker wanneer de behandeling langer duurt dan een paar weken.

Welke bijwerkingen komen vaak voor?

De productinformatie zet twee effecten in de categorie zeer vaak: onderdrukking van de eigen cortisolproductie en een stijging van de triglyceriden in het bloed. Die merk je thuis niet, maar ze verklaren wel waarom afbouwen nodig is en waarom de dierenarts bij langer gebruik bloed wil zien.

Wat je thuis wel ziet, is de bekende drieslag: meer drinken, vaker plassen en meer eetlust. VCA noemt die drie als veelvoorkomende effecten, samen met braken, diarree en hijgen bij hogere doses of langer gebruik. Verder staan in de productinformatie maagdarmzweren, onderdrukking van de afweer en groeiremming bij jonge dieren.

Bel de dierenarts bij deze signalen, ook tijdens een korte kuur.

• Braken, diarree of bloed in de ontlasting.
• Extreme dorst of juist duidelijk minder eten.
• Sloomheid die niet bij je kat past.
• Snelle ademhaling in rust.

Deze signalen wijzen niet altijd op een probleem met het middel zelf, maar verdienen altijd beoordeling.

Welke risico's brengt langdurig gebruik met zich mee?

Bij langdurig gebruik verschuift het risicoprofiel. Het Merck Veterinary Manual noemt dat corticosteroiden diabetes mellitus kunnen uitlokken of een bestaande diabetes kunnen verergeren, en dat de gevoeligheid voor infecties kan toenemen of sluimerende infecties weer actief kunnen worden.

VCA beschrijft voor de kat aanvullend een aanleg voor suikerziekte, een grotere kans op opportunistische bacteriele en schimmelinfecties, een dunne huid, mee-eters, een doffe of dunne vacht en gewichtstoename door de toegenomen honger. Bij hoge doses over lange tijd kan een door medicatie veroorzaakte vorm van de ziekte van Cushing ontstaan.

Controle is daarom geen formaliteit. VCA adviseert bij langdurige corticosteroidbehandeling een controle per kwartaal en om de zes maanden bloed- en urineonderzoek, en om na drie tot vier maanden opnieuw te bekijken of de behandeling nog nodig is. Merck wijst daarnaast op het beperken van de nadelen door na de startfase over te stappen op een schema om de dag. Merk je dat je kat opvallend veel drinkt en plast of onverwacht aankomt, meld dat dan, ook als er nog geen afspraak gepland staat.

Wanneer mag een kat geen prednison of prednisolon krijgen?

Anders dan vaak gedacht gaat het hier niet om terughoudendheid maar om harde contra-indicaties. De officiele productinformatie van prednisolontabletten voor honden en katten sluit gebruik uit bij dieren met een niet behandelde virale of schimmelinfectie, bij diabetes mellitus, bij hyperadrenocorticisme, bij osteoporose, bij een hart- of nierfunctiestoornis, bij hoornvlieszweren, bij maagdarmzweren, bij brandwonden en bij glaucoom. Ook tijdens de dracht mag het middel niet worden gebruikt, evenmin gelijktijdig met een levend verzwakt vaccin, en niet bij bekende overgevoeligheid voor prednisolon of andere corticosteroiden.

Extra voorzichtigheid geldt bij dieren met een verzwakte afweer, bij oude, ondervoede of jonge dieren en bij dieren met hoge bloeddruk.

Combineer het middel nooit op eigen initiatief met een ontstekingsremmende pijnstiller zoals Metacam. De productinformatie van beide middelen sluit die combinatie uit, omdat gelijktijdig gebruik maagdarmzweren kan verergeren. Meld daarom altijd welke andere medicatie of supplementen je kat gebruikt.

Waarom bouw je nooit abrupt af, en wanneer bel je?

Corticosteroiden onderdrukken de eigen productie van cortisol en kunnen bij effectieve doseringen leiden tot atrofie van de bijnierschors. Stopt de behandeling plots, dan kan het lichaam onvoldoende eigen cortisol aanmaken en niet meer goed omgaan met stress. De productinformatie schrijft daarom voor dat verlaging van de dosering en het stoppen van de behandeling geleidelijk gebeuren.

Hoe dat afbouwen eruitziet, staat er ook bij: zodra het gewenste effect bereikt is, wordt de dosis verlaagd tot de laagst werkzame dosis, via een schema om de dag of door de dosis te halveren met tussenpozen van vijf tot zeven dagen. Welke variant bij jouw kat past, bepaalt de dierenarts.

Bel de dierenarts bij aanhoudend braken, diarree, extreme dorst, duidelijk gewichtsverlies ondanks meer eten, of een kat die plots sloom of kortademig wordt. Bel ook wanneer je per ongeluk een dosis oversloeg tijdens een langere behandeling. Een overzicht van andere medicatie voor katten vind je op het medicatieoverzicht.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Astma bij katten: symptomen en behandeling
• Huidproblemen bij katten: korstjes, jeuk en allergie
• Medicijnen voor katten: overzicht en veilig gebruik