Waarom bijt mijn kat mij en hoe stop je het?

Waarom bijt mijn kat mij? De 6 oorzaken

Een kat bijt vrijwel nooit zomaar: er gaat altijd een reden en meestal een reeks waarschuwingen aan vooraf. De 6 oorzaken staan hieronder van meest naar minst voorkomend.

1. Overprikkeling: tijdens het aaien raakt het zenuwstelsel van de kat oververzadigd en volgt een beet als stopsignaal.
2. Spel- en jachtgedrag: vooral jonge katten en katten die met handen leerden spelen, grijpen en bijten handen, voeten en enkels alsof het prooi is.
3. Liefdesbeetjes: zachte, gecontroleerde knabbels tijdens een knuffelmoment horen bij het sociale gedrag tussen katten.
4. Angst of schrik: een kat die zich klemgezet voelt en niet kan vluchten, verdedigt zich met tanden en nagels.
5. Pijn of ziekte: een kat die pijn heeft, bijt bij aanraking van de zere plek; denk aan gewrichtspijn, tandpijn of een blaasontsteking.
6. Omgerichte agressie: een kat die opgefokt raakt van iets onbereikbaars, zoals een vreemde kat achter het raam, reageert zijn spanning af op de dichtstbijzijnde huisgenoot.

Welke oorzaak bij jouw kat speelt, herken je aan het moment en de kracht van de beet. De volgende secties lopen de belangrijkste situaties langs.

Wat betekent het als je kat zachtjes bijt?

Een zachte, ingehouden beet tijdens het knuffelen is meestal een liefdesbeetje: sociaal gedrag dat katten onderling gebruiken bij het wassen en dat je kat naar jou herhaalt. De huid gaat er niet van kapot en de kat blijft er ontspannen bij, vaak spinnend of al likkend aan je hand.

Likken en dan zachtjes bijten hoort bij hetzelfde patroon. Katten wassen elkaar op plekken die ze zelf slecht bereiken en knabbelen daarbij klitten en vuil weg. Behandelt je kat jouw hand of arm zo, dan beschouwt hij je als een volwaardig groepslid.

Een zachte beet kan daarnaast een beleefd stopsignaal zijn: genoeg geaaid nu. Let op wat er direct aan voorafging. Kwam de knabbel na minutenlang aaien en draait de kat zijn kop naar je hand, dan vraagt hij om een pauze. Respecteer dat signaal, dan hoeft hij nooit harder te bijten om zijn punt te maken.

Waarom bijt mijn kat tijdens het aaien?

Bijten tijdens het aaien komt door overprikkeling: elke aai prikkelt de huidzenuwen, en bij katten stapelt die prikkeling zich op tot een punt waarop het genot omslaat in irritatie. De beet is dan geen aanval maar een noodrem. Gedragsdeskundigen noemen dit aai-agressie en het is een van de meest gemelde bijtsituaties.

De omslag kondigt zich vrijwel altijd aan. Deze signalen verschijnen in volgorde:

• de staartpunt begint te tikken en daarna zwiept de hele staart
• de huid op de rug rimpelt of trilt
• de oren draaien opzij of naar achteren
• de kat verstijft en stopt met spinnen
• de kop draait met een ruk naar je hand

Stop met aaien zodra je het eerste signaal ziet, dan blijft de beet uit. Aai daarnaast op veilige plekken: kop, wangen en kin zijn bij de meeste katten favoriet, terwijl buik, poten en staartbasis snel te veel worden. Het volledige overzicht van signalen vind je bij de lichaamstaal van je kat.

Houd interacties kort en laat de kat bepalen. Stop elke 10 tot 15 seconden even; duwt de kat zijn kop terug tegen je hand, dan wil hij meer. Loopt hij weg, dan was het genoeg.

Waarom valt mijn kat mij ineens aan?

Een kat die je ineens aanvalt, handelt bijna altijd vanuit opgekropte jachtdrift, angst, omgerichte spanning of pijn. Echte, ongeremde agressie tegen de eigen mensen is zeldzaam.

De aanval op benen en voeten vanuit een hinderlaag is klassiek spelgedrag van een verveelde kat. Bewegende enkels zijn de beste prooi in huis wanneer echte jachtkansen en speelsessies ontbreken. Jonge katten die als kitten met handen mochten vechten, doen dit het vaakst.

Omgerichte agressie ontstaat wanneer je kat vlak voor de aanval ergens anders van in de stress schoot: een vreemde kat in de tuin, een harde knal, een geur van de dierenarts aan je kleren. De spanning moet eruit en jij bent toevallig dichtbij. Kenmerkend is dat de kat kort daarvoor nog gefixeerd naar iets zat te staren, met wijde pupillen en zwiepende staart.

Bijt je kat plots bij aanrakingen die hij altijd prima vond, denk dan aan pijn. Artrose, tandpijn en blaasontsteking zijn beruchte verborgen oorzaken van bijtgedrag, omdat katten pijn instinctief verbergen. Hoe je een kat met pijn of ziekte herkent, lees je bij een zieke kat herkennen. Een plotse omslag in gedrag zonder duidelijke aanleiding laat je altijd door de dierenarts nakijken.

Hoe stop je bijten? Stappenplan in 6 stappen

Bijten leer je af door het gedrag niets meer op te laten leveren en de jachtdrift een beter doelwit te geven. Werk consequent volgens deze 6 stappen; reken op 2 tot 6 weken voor duidelijk resultaat.

1. Blijf stil en trek je hand niet weg. Wegtrekken maakt van je hand vluchtende prooi en lokt een fellere greep uit. Duw je hand juist heel licht richting de kat, dan laat hij los.
2. Stop direct alle aandacht. Sta rustig op, loop weg en negeer de kat 1 a 2 minuten. Zo leert hij: bijten betekent einde gezelligheid.
3. Straf nooit. Slaan, gillen of een tik op de neus maken je kat bang of dagen hem uit, en hij legt geen verband tussen straf en beet. Angst maakt bijtgedrag erger.
4. Gebruik handen en voeten nooit als speelgoed, geen enkele keer. Iedereen in huis houdt zich hieraan, anders blijft de regel onduidelijk.
5. Plan elke dag 2 speelsessies van 10 tot 15 minuten met een hengelspeeltje, zodat de kat op afstand van je handen kan jagen, grijpen en bijten. Geschikte speeltjes vind je bij kattenspeeltjes voor elke kat, en hoe je een speelsessie opbouwt bij onze speelgids.
6. Beloon rustig gedrag. Komt je kat ontspannen bij je zitten zonder te bijten, geef dan aandacht of een beloninkje op dat moment.

Blijft het bijten fel en frequent ondanks weken consequent trainen, schakel dan de dierenarts in om pijn uit te sluiten, eventueel gevolgd door een kattengedragstherapeut.

Wat doe je als een kattenbeet doorbloedt?

Spoel een doorgebloede kattenbeet direct 5 minuten uit onder lauw stromend water en ontsmet de wond daarna. Kattenbeten zijn verraderlijk: de dunne, scherpe tanden prikken bacterien diep in het weefsel, waarna het gaatje aan de oppervlakte snel sluit. Daardoor raakt een aanzienlijk deel van de doorgebloede kattenbeten ontstoken.

Volg deze stappen na een beet die door de huid ging:

1. Spoel de wond minstens 5 minuten onder de kraan.
2. Ontsmet met een wondontsmettingsmiddel op basis van povidonjood of chloorhexidine.
3. Dek de wond af met een pleister of steriel gaasje.
4. Controleer de plek de volgende dagen op zwelling, warmte, roodheid en kloppende pijn.

Ga naar de huisarts wanneer de wond dik, warm of rood wordt, wanneer je koorts krijgt, bij een beet in hand, pols, gewricht of gezicht, en altijd wanneer je een verzwakt immuunsysteem hebt. Vaak is dan een antibioticakuur nodig. Controleer bij die gelegenheid meteen of je tetanusvaccinatie nog geldig is; na een diepe beet wordt die bij twijfel herhaald.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Kat krabt aan deur, bank of meubels: zo leer je het af
• Kattentaal: zo begrijp je de lichaamstaal van je kat
• Spelen met je kat: zo voorkom je verveling en eenzaamheid