Kattenkleuren
De cyperse kat (tabby): patronen, karakter en weetjes
Een cyperse kat, ook tabby genoemd, is elke kat met een getekende vacht van strepen, krullen of vlekken en een duidelijke letter M op het voorhoofd. Cypers is geen ras maar een vachtpatroon dat bij bijna alle kattenrassen en huiskatten voorkomt. Deze pagina legt uit wat een cyperse kat precies is, welke vier tabbypatronen er bestaan, waar de M en de aalstreep vandaan komen, welke kleuren cypers heeft, wat het karakter is en hoe je een cyperse kat herkent.
In het kort
| Een ras? | Nee, een vachtpatroon dat bij veel rassen voorkomt |
|---|---|
| Herkenningsteken | Letter M op het voorhoofd |
| Aantal patronen | Vier: makreel, klassiek, gevlekt en getikt |
| Andere naam | Tabby, het Engelse woord voor cypers |
Wat is een cyperse of tabby kat?
Een cyperse kat is een kat met een getekende vacht waarin strepen, krullen, stippen of vlekken zitten, samen met een letter M op het voorhoofd. Tabby is precies hetzelfde: het is het Engelse woord voor cypers, dus een tabby kat en een cyperse kat zijn een en dezelfde kat.
Cypers is geen kattenras. Het is een vachtpatroon dat bij vrijwel alle rassen en bij de gewone huiskat voorkomt. Een cyperse kat kan dus een raszuivere maine coon zijn of een gewone Europese korthaar uit het asiel.
Het patroon is de oervorm van de kattenvacht. De wilde voorouder van de huiskat, de Afrikaanse wilde kat, is getijgerd, want die tekening werkt als camouflage. Daardoor kom je cypers vandaag nog het vaakst tegen van alle vachttekeningen.
Welke vier tabbypatronen bestaan er?
Er bestaan vier erkende tabbypatronen: makreel, klassiek, gevlekt en getikt. De verschillen tussen de vier staan in de tabel hieronder.
| Patroon | Herkenbaar aan | Ook wel |
|---|---|---|
| Makreel | Smalle, verticale strepen als visgraat over de flanken | Getijgerd |
| Klassiek | Brede krullen met een vlindermotief op de schouder | Blotched |
| Gevlekt | Losse ronde vlekken in plaats van doorlopende strepen | Spotted |
| Getikt | Nauwelijks tekening, elke haar heeft meerdere kleurbanden | Agouti |
Makreel is het meest voorkomende patroon. Getikt is het zeldzaamst en zie je vooral bij rassen als de abessijn. Een gevlekte tabby lijkt op een minitijger of luipaard, wat je terugziet bij katten die gefokt zijn op een tijgerachtige vacht.
Waar komen de M en de aalstreep vandaan?
De M op het voorhoofd en de aalstreep over de rug horen bij elk tabbypatroon en ontstaan door hetzelfde agouti-gen dat de tekening maakt. Bijna elke cyperse kat heeft ze allebei.
De letter M bestaat uit een paar samenkomende strepen boven de ogen. Rond die M zijn veel volksverhalen ontstaan, van de profeet Mohammed die een kat aaide tot Maria in de kerststal, maar biologisch is het gewoon de manier waarop de strepen op de kop samenlopen.
De aalstreep is de donkere lijn die van de kop over de ruggengraat naar de staart loopt. Fijnere lijnen over de wangen en ringen rond de poten en staart maken de tekening compleet. Ook een rode of oranje kat draagt deze kenmerken, want het oranje-gen kan het tabbypatroon niet verbergen.
Welke kleuren heeft een cyperse kat?
Een cyperse kat komt in veel kleuren voor, want cypers zegt iets over het patroon en niet over de basiskleur. De meest voorkomende cyperse kleuren staan hieronder opgesomd.
- Bruin cypers: warme bruine tekening op een zwart doorschoten grond, de klassieke huiskat.
- Grijs of blauw cypers: zachtere grijze strepen op een lichtere ondergrond.
- Rood cypers: oranje strepen, het patroon dat elke rode kat draagt.
- Zilver cypers: donkere tekening op een koel zilverwit fond.
- Crème cypers: de verdunde, lichte variant van rood cypers.
Een cyperse kat kan ook wit in de vacht hebben, bijvoorbeeld witte pootjes of een witte bef. Combineert de vacht cypers met grote vlakken van een andere kleur, dan spreek je van een lapjes- of torbie tekening.
Wat is het karakter van een cyperse kat?
Een cyperse kat heeft geen vast karakter, want cypers is een tekening en geen ras. Het gedrag hangt af van het ras, de opvoeding en de individuele aanleg van de kat.
Omdat de meeste huiskatten cypers zijn, kom je in dit patroon het hele spectrum tegen: van rustige schootpoezen tot drukke jagers. Wil je iets kunnen voorspellen over het karakter, kijk dan naar het ras of naar de ouderdieren, niet naar de strepen.
Wel geldt dat een goed gesocialiseerde kitten, ongeacht de kleur, meestal een aanhankelijker volwassen kat wordt. Een kitten blijft daarvoor het best minstens 12 weken bij de moeder, zodat het gedrag en de zindelijkheid goed ontwikkelen.
Hoe herken je een cyperse kat?
Je herkent een cyperse kat aan de combinatie van een getekende vacht en de letter M op het voorhoofd. Zie je strepen, krullen of vlekken plus die M, dan heb je een tabby voor je.
Let ook op de fijne lijntjes op de wangen, de ringen rond de poten en staart en de aalstreep over de rug. Deze kenmerken samen sluiten een egale, effen kat uit. Een volledig egale zwarte of witte kat is dus geen cyperse kat.
Twijfel je bij een lichte of rode kat, bekijk hem dan bij goed daglicht. De tekening is bij een rode of crème kat vaak subtiel, maar de M en de vage strepen blijven altijd zichtbaar. Zo onderscheid je een cyperse kat van een echt egale vacht.
Veelgestelde vragen
Is een cyperse kat hetzelfde als een tabby?
Ja, cypers en tabby zijn twee woorden voor precies hetzelfde. Tabby is de Engelse term voor cypers, dus een tabby kat en een cyperse kat hebben allebei een getekende vacht met een M op het voorhoofd. Er is geen enkel verschil tussen de twee begrippen.
Is een cyperse kat een ras?
Nee, cypers is een vachtpatroon en geen ras. Het komt voor bij bijna alle kattenrassen en bij de gewone huiskat. Je koopt dus geen cyperse kat als ras, maar een kat van een bepaald ras die toevallig het cyperse patroon draagt.
Waarom heeft een cyperse kat een M op het voorhoofd?
De M ontstaat doordat de voorhoofdsstrepen boven de ogen samenkomen in een M-vorm. Het is een biologisch kenmerk van het tabbypatroon. Rond de M zijn volksverhalen ontstaan, maar de vorm is simpelweg de manier waarop de tekening op de kop verloopt.
Welk tabbypatroon is het zeldzaamst?
Het getikte patroon is het zeldzaamst. Daarbij is er nauwelijks tekening te zien omdat elke haar meerdere kleurbanden heeft. Je ziet het vooral bij rassen als de abessijn en de somali. Het makreelpatroon met smalle strepen komt juist het vaakst voor.
Belangrijkste punten
- Cypers en tabby zijn hetzelfde: een vachtpatroon met tekening en een M op het voorhoofd.
- Cypers is geen ras maar komt voor bij bijna alle rassen en bij de huiskat.
- Er bestaan vier patronen: makreel, klassiek, gevlekt en getikt.
- De M, de aalstreep en de pootringen horen bij elk tabbypatroon.
- Het karakter hangt af van ras en aanleg, niet van de cyperse tekening.