Kattenkleuren
De zwarte kat: rassen, karakter en weetjes
Een zwarte kat is een kat met een egaal zwarte vacht door een overschot aan het pigment eumelanine. Zwart is een kleur en geen ras: veel rassen en gewone huiskatten kunnen zwart zijn. Deze pagina bespreekt wat een kat zwart maakt, welke rassen vaak zwart zijn, waarom veel zwarte katten gele of oranje ogen hebben, of blauwe ogen mogelijk zijn, waarom een zwarte vacht soms bruin kleurt en de bekendste weetjes over zwarte katten.
In het kort
| Is het een ras | Nee, zwart is een vachtkleur |
|---|---|
| Oorzaak | Veel van het pigment eumelanine |
| Vaakst bij ras | Bombay (altijd zwart met gele ogen) |
| Oogkleur | Meestal geel tot koperkleurig |
Wat maakt een kat zwart?
Een kat is zwart doordat zijn haren veel eumelanine bevatten, het donkere pigment dat ook zwart en bruin in andere dieren geeft. Een dominant kleurgen zorgt ervoor dat het hele haar met dit pigment wordt gevuld, zodat de vacht egaal zwart oogt.
Zwart is een kleur en geen ras. Je vindt een zwarte vacht bij tientallen rassen en bij talloze huiskatten, van klein tot een grote zwarte kat. De kleur zegt daarom niets over de afkomst, de grootte of het karakter van het dier.
Bij veel zwarte katten zit er onder fel licht een zweem van de onderliggende tekening in de vacht, bijvoorbeeld vage strepen. Dat komt doordat vrijwel elke kat een tabby-patroon in zijn genen draagt dat door het zwart wordt overdekt.
Welke rassen hebben vaak een zwarte vacht?
Meer dan twintig rassen kunnen een geheel zwarte vacht hebben. Bij de meeste is zwart een van de vele toegestane kleuren, bij een enkel ras is het de enige kleur. De bekendste zwarte of vaak zwarte rassen staan in de tabel hieronder.
| Ras | Zwart en verdere kenmerken |
|---|---|
| Bombay | Altijd zwart, altijd gele tot koperen ogen |
| Britse korthaar | Zwart mogelijk, dichte pluchen vacht |
| Maine Coon | Zwart mogelijk, grote halflange vacht |
| Perzische kat | Zwart mogelijk, lange vacht |
| Noorse boskat | Zwart mogelijk, dikke wintervacht |
Wil je een kat die gegarandeerd zwart blijft met gele ogen, dan kom je bij de bombay kat uit. Dit ras werd gefokt om op een miniatuurpanter te lijken en is als enige altijd effen zwart.
Waarom hebben zwarte katten meestal gele of oranje ogen?
Zwarte katten hebben meestal gele tot koperkleurige ogen doordat hun lichaam veel pigment aanmaakt, ook in de iris. Datzelfde eumelanine dat de vacht zwart maakt, geeft de iris een warme geel-oranje tot koperen kleur. Groene ogen komen ook voor, vooral bij rassen die daarop gefokt zijn.
De intensiteit verschilt per kat en per ras. Kittens worden geboren met blauwe ogen die pas na enkele weken hun uiteindelijke kleur krijgen. Bij een gezonde volwassen zwarte huiskat is diepgeel of koper de meest voorkomende oogkleur.
Kan een zwarte kat blauwe ogen hebben?
Een volwassen effen zwarte kat heeft zelden blauwe ogen. Blauwe ogen ontstaan door een gebrek aan pigment in de iris, en dat past niet bij een kat die juist heel veel pigment aanmaakt. Blauwe ogen hangen bij katten meestal samen met wit in de vacht of met een puntpatroon zoals bij de siamees.
Een jonge zwarte kitten heeft wel tijdelijk blauwe ogen. Dat is normaal en verdwijnt vanzelf: rond de leeftijd van zes tot acht weken kleuren de ogen naar geel, koper of groen. Zie je bij een volwassen zwarte kat toch blauwe ogen, dan draagt die kat vrijwel altijd ook wat wit of een puntgen.
Waarom kleurt een zwarte vacht soms bruin of roestig?
Een zwarte vacht kan roestbruin verkleuren door zonlicht en soms door de voeding. Veel zon breekt het zwarte pigment in de haarpunten af, waardoor een zwart bruine kat ontstaat, vooral bij buitenkatten in de zomer. Na de rui groeit de vacht weer diepzwart aan.
Een tweede oorzaak kan een tekort aan het aminozuur tyrosine of aan koper zijn. Die stoffen zijn nodig om zwart pigment te maken. Twijfel je of de verkleuring door voeding komt, bespreek dat dan met je dierenarts. In de meeste gevallen is roestbruin gewoon een zonne-effect en geen probleem.
Welke weetjes zijn er over zwarte katten?
Zwarte katten zitten vol volksverhalen en misverstanden. Een paar feiten en fabels op een rij:
- In grote delen van Europa gold een zwarte kat lang als ongeluksbrenger, terwijl hij in bijvoorbeeld Groot-Brittannie juist geluk zou brengen.
- Zwarte katten worden in asielen gemiddeld minder snel geadopteerd dan katten met opvallende kleuren, deels door bijgeloof en deels omdat ze op foto's minder opvallen.
- De vachtkleur heeft geen bewezen invloed op het karakter.
Wil je weten waar het bijgeloof vandaan komt, lees dan verder over of een zwarte kat ongeluk brengt. Zoek je een passende naam voor je kat, dan bieden de kattennamen op kleur veel ideeen voor zwarte katers en poezen.
Veelgestelde vragen
Is een zwarte kat een apart ras?
Nee. Zwart is een vachtkleur die bij veel rassen en bij gewone huiskatten voorkomt. Alleen de Bombay is een ras dat altijd zwart is.
Hebben alle zwarte katten gele ogen?
Nee. Geel tot koper is de meest voorkomende oogkleur bij zwarte katten, maar groene ogen komen ook voor. Kittens hebben eerst blauwe ogen die later verkleuren.
Waarom wordt mijn zwarte kat bruin in de zon?
Zonlicht breekt het zwarte pigment in de haarpunten af, waardoor de vacht roestbruin lijkt. Soms speelt een tekort aan tyrosine of koper mee. Na de rui komt de zwarte vacht meestal terug.
Brengt een zwarte kat ongeluk?
Dat is bijgeloof zonder feitelijke basis. In sommige landen staat de zwarte kat juist voor geluk. De kleur van een kat heeft geen invloed op wat er met je gebeurt.
Belangrijkste punten
- Een zwarte kat dankt zijn kleur aan veel van het pigment eumelanine, niet aan een ras.
- Meer dan twintig rassen kunnen zwart zijn, maar alleen de Bombay is altijd zwart.
- De meeste zwarte katten hebben gele tot koperen ogen; blauwe ogen zijn zeldzaam.
- Een zwarte vacht kan door zon of voeding tijdelijk roestbruin kleuren.
- Kleur bepaalt niet het karakter en zegt niets over geluk of ongeluk.