Gezondheid
Ataxie en cerebellaire hypoplasie bij katten
Ataxie bij een kat betekent dat de coordinatie en balans verstoord zijn, waardoor je kat wankel loopt of met de poten wijd uit elkaar staat. Cerebellaire hypoplasie is de bekendste aangeboren oorzaak: een niet-besmettelijke, niet pijnlijke aandoening van de kleine hersenen die al vanaf de geboorte zichtbaar is en niet verergert. Deze pagina legt uit wat ataxie en cerebellaire hypoplasie zijn, welke symptomen erbij horen, welke andere, wel behandelbare oorzaken van ataxie bestaan, wanneer je direct de dierenarts belt, hoe de diagnose verloopt en hoe je met een kat met cerebellaire hypoplasie omgaat.
In het kort
| Wat is het | Aangeboren, niet-besmettelijke aandoening van de kleine hersenen |
|---|---|
| Meest voorkomende oorzaak | Parvovirus (kattenziekte) bij de moederkat tijdens de dracht |
| Verloop | Niet pijnlijk, wordt niet erger, blijft levenslang stabiel |
| Spoedgeval | Plotse ataxie bij een volwassen kat: wel direct bellen, andere oorzaak mogelijk |
| Levensverwachting | Normaal, met aanpassingen in huis |
Wat is ataxie bij een kat?
Ataxie bij een kat is een verstoring van de coordinatie en balans, waardoor je kat wankel loopt, met de poten wijd uit elkaar staat of moeite heeft met richten en mikken. Ataxie is geen ziekte op zich, maar een verzamelnaam voor een symptoom met verschillende mogelijke oorzaken.
Dierenartsen onderscheiden aangeboren ataxie, waarvan cerebellaire hypoplasie de bekendste vorm is, van ataxie die later in het leven ontstaat door bijvoorbeeld een ontsteking, vergiftiging of letsel.
Wat is cerebellaire hypoplasie precies?
Cerebellaire hypoplasie is een aangeboren, niet-besmettelijke aandoening waarbij de kleine hersenen, het cerebellum, zich in de baarmoeder onvoldoende hebben ontwikkeld. Het cerebellum regelt de fijne coordinatie en balans, en is het onderontwikkeld, dan blijft een kat daar levenslang last van houden.
De meest voorkomende oorzaak is een infectie van de moederkat met het parvovirus, ook wel kattenziekte genoemd, tijdens de dracht van 63 tot 67 dagen. Het virus tast bij de ongeboren kittens specifiek het cerebellum aan, terwijl de rest van de ontwikkeling normaal verloopt. Andere, zeldzamere oorzaken zijn ondervoeding, vergiftiging of een verwonding van de moederkat tijdens de dracht.
Welke symptomen zie je bij een kat met cerebellaire hypoplasie?
Een kat met cerebellaire hypoplasie loopt met de poten opvallend wijd uit elkaar en maakt vaak hoogstappende, overdreven bewegingen. Deze symptomen zijn al zichtbaar vanaf het moment dat het kitten begint te lopen en blijven de rest van het leven ongeveer gelijk.
De meest voorkomende signalen staan hieronder opgesomd.
- Wankele, onvaste gang met de poten wijd uit elkaar
- Trillen van het hoofd, vooral als de kat zich op iets richt, bijvoorbeeld bij het eten
- Moeite met precies mikken naar de voerbak of kattenbak
- Vallen of struikelen bij snelle bewegingen
- Een verder alerte, speelse en mentaal gezonde kat
De ernst verschilt van kat tot kat: sommige katten lopen licht wankel, andere hebben duidelijk meer moeite met bewegen.
Wat zijn andere oorzaken van ataxie bij een kat?
Naast cerebellaire hypoplasie kan ataxie ook ontstaan door een vergiftiging, een oorontsteking of een letsel, en die oorzaken zijn, in tegenstelling tot cerebellaire hypoplasie, vaak wel te behandelen. De belangrijkste verschillen staan in deze tabel.
| Oorzaak | Ontstaan | Verloop | Behandelbaar |
|---|---|---|---|
| Cerebellaire hypoplasie | Aangeboren, vanaf de geboorte zichtbaar | Stabiel, wordt niet erger | Nee, wel goed mee te leven |
| Vergiftiging | Plotseling bij een volwassen kat | Kan snel verslechteren | Ja, met spoedbehandeling |
| Oorontsteking | Geleidelijk of na een infectie | Verbetert vaak met behandeling | Ja, met medicatie |
| Letsel of trauma | Plotseling na een ongeval of val | Afhankelijk van de schade | Soms, afhankelijk van ernst |
Een oorontsteking bij katten is een van de meest voorkomende behandelbare oorzaken van plotselinge ataxie bij een volwassen kat, omdat het evenwichtsorgaan zich in het binnenoor bevindt.
Wanneer bel je direct de dierenarts?
Bel direct de dierenarts als een volwassen kat plotseling wankel begint te lopen, met het hoofd scheef gaat lopen of duidelijk ziek lijkt: dit wijst op een andere, wel behandelbare oorzaak van ataxie en niet op cerebellaire hypoplasie. Cerebellaire hypoplasie is namelijk al vanaf de geboorte zichtbaar en verandert niet plotseling.
Bij een kitten met wankele poten sinds de geboorte volstaat meestal een gewone afspraak, bijvoorbeeld bij de eerste kittencontrole. Bel sneller de dierenarts bij deze alarmsignalen:
- Een volwassen kat die plotseling wankel of scheef gaat lopen
- Braken, een scheve kop of snelle oogbewegingen naast het wankele lopen
- Mogelijk contact met een giftige stof, bijvoorbeeld antivries of een giftige plant
- Ataxie die ontstaat na een val, aanrijding of ander ongeval
Hoe stelt de dierenarts de diagnose?
De dierenarts stelt de diagnose vooral op basis van de voorgeschiedenis: klachten die al vanaf de geboorte aanwezig zijn en niet verergeren, wijzen sterk op cerebellaire hypoplasie. Een neurologisch onderzoek laat zien of alleen de coordinatie is aangetast en niet bijvoorbeeld het gezichtsvermogen of de spierkracht.
Bij twijfel, of als de ataxie pas later in het leven ontstaat, sluit de dierenarts eerst andere oorzaken uit met bloedonderzoek, een oorcontrole en soms beeldvorming zoals een MRI- of CT-scan van de hersenen.
Hoe ga je om met een kat met cerebellaire hypoplasie en kun je het voorkomen?
Een kat met cerebellaire hypoplasie kan met een paar aanpassingen in huis een vrijwel normaal leven leiden, omdat de aandoening niet pijnlijk is en niet verergert. Een lage kattenbak, voerbakjes op de grond en antislipmatten op gladde vloeren maken bewegen makkelijker.
Deze praktische aanpassingen helpen het meest.
- Kies een kattenbak met een lage instap
- Leg antislipmatten neer op gladde vloeren en trappen
- Vermijd hoge meubels of gebruik een oprijplaatje in plaats van sprongen
- Houd de kat bij voorkeur binnen, vanwege het verhoogde risico buiten
Voorkomen kan wel: laat een drachtige kat tijdig en volledig vaccineren tegen het parvovirus, bij voorkeur al voor de dekking, zodat het virus tijdens de dracht geen kans krijgt om het cerebellum van de kittens aan te tasten.
Veelgestelde vragen
Wordt cerebellaire hypoplasie bij een kat erger met de tijd?
Nee, cerebellaire hypoplasie is een stabiele aandoening die niet verergert. De symptomen die vanaf de geboorte zichtbaar zijn, blijven ongeveer gelijk gedurende het hele leven van de kat.
Is cerebellaire hypoplasie besmettelijk voor andere katten?
Nee, het kitten zelf is na de geboorte niet besmettelijk voor andere katten. De onderliggende virusinfectie vond plaats bij de moederkat tijdens de dracht, niet bij het kitten zelf na de geboorte.
Kan een kat met cerebellaire hypoplasie naar buiten?
Veel eigenaren kiezen ervoor om een kat met cerebellaire hypoplasie binnen te houden, omdat verkeer, hoogtes en oneffen terrein risicovoller zijn door de verminderde coordinatie. Bespreek met de dierenarts wat verantwoord is voor jouw kat.
Hoe lang leeft een kat met cerebellaire hypoplasie?
Een kat met cerebellaire hypoplasie heeft in principe een normale levensverwachting, omdat de aandoening zelf geen andere organen aantast. Goede aanpassingen in huis verkleinen het risico op ongelukken.
Bestaat er een behandeling voor cerebellaire hypoplasie?
Nee, een specifieke behandeling of genezing bestaat niet, omdat het onderontwikkelde cerebellum niet meer kan herstellen. Katten leren met de aandoening leven en passen hun manier van bewegen vaak zelf al aan.
Belangrijkste punten
- Cerebellaire hypoplasie is een aangeboren, niet-besmettelijke aandoening van de kleine hersenen die niet pijnlijk is en niet verergert.
- De meest voorkomende oorzaak is een parvovirusinfectie (kattenziekte) bij de moederkat tijdens de dracht van 63 tot 67 dagen.
- Wankel lopen met de poten wijd uit elkaar en hoofdtrillen zijn de bekendste symptomen, al vanaf de geboorte zichtbaar.
- Plotselinge ataxie bij een volwassen kat wijst op een andere, vaak behandelbare oorzaak zoals vergiftiging of een oorontsteking: bel dan direct de dierenarts.
- Vaccinatie van de moederkat tegen het parvovirus voor de dracht voorkomt cerebellaire hypoplasie bij de kittens.