Gezondheid
Kattenkrabziekte: besmetting en symptomen bij mensen
Kattenkrabziekte is een infectie bij mensen met de bacterie Bartonella henselae, die je oploopt na een krab of beet van een kat, vaak van een jonge kat of kitten. De meest herkenbare eerste klacht is een klein rood bultje op de plek van de krab, dat na enkele dagen een blaasje of korstje wordt. Deze pagina legt uit wat kattenkrabziekte is, hoe je besmet raakt, welke milde klachten bij mensen horen, wanneer je direct de huisarts belt, hoe de diagnose en behandeling verlopen en hoe je besmetting bij jezelf en je kat voorkomt.
In het kort
| Veroorzaker | De bacterie Bartonella henselae |
|---|---|
| Besmetting | Via een kattenkrab of -beet, soms een lik op een wondje |
| Milde klachten | Rood bultje op de krabplek, lichte zwelling |
| Alarmsignalen | Aanhoudende koorts, opgezwollen lymfeklieren: bel de huisarts |
| Risicogroep | Kinderen, ouderen en mensen met verminderde weerstand |
Wat is kattenkrabziekte?
Kattenkrabziekte is een infectie bij mensen die wordt veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae en die je oploopt via een krab of beet van een kat. De aandoening treft dus jou als eigenaar of een ander persoon, niet je kat zelf: een kat die de bacterie bij zich draagt, wordt er meestal niet ziek van.
De ziekte komt vaker voor na contact met jonge katten of kittens, omdat zij vaker met de bacterie besmet zijn en vaker krabben of bijten tijdens spel. Bij mensen met een goede weerstand verloopt kattenkrabziekte meestal mild en gaat de infectie vanzelf over.
Hoe raak je besmet met kattenkrabziekte?
Je raakt besmet met kattenkrabziekte via een krab of beet van een kat die de bacterie Bartonella henselae bij zich draagt, en in zeldzame gevallen via een lik van de kat over een al open wondje. De bacterie zit in het speeksel en onder de nagels van besmette katten.
Katten raken op hun beurt onderling besmet via vlooien: een vlo bij een kat kan de bacterie overdragen van kat op kat via vlooienpoep die in krabwondjes terechtkomt. Een kat met vlooien loopt daardoor een grotere kans om zelf drager te worden en de bacterie via een krab door te geven aan een mens.
Welke milde klachten krijg je na een kattenkrab of -beet?
De meeste mensen krijgen na een besmette krab of beet alleen een klein rood bultje van 2 tot 3 millimeter op de plek van de wond, dat na enkele dagen een blaasje of korstje wordt. Deze milde huidreactie geneest bij een gezonde weerstand meestal vanzelf binnen enkele weken.
Bij een deel van de mensen zwellen na ongeveer twee weken de lymfeklieren in de buurt van de krabplek op, bijvoorbeeld in de oksel of lies, vaak samen met lichte koorts en een grieperig gevoel. Ook dit verdwijnt bij de meeste gezonde mensen vanzelf, al kan het meerdere weken duren.
Wanneer bel je direct de huisarts?
Bel de huisarts en vertel dat je contact hebt gehad met een kat als klachten na een krab of beet niet overgaan, verergeren of als je je algemeen ziek voelt: dit geldt zeker voor kinderen, ouderen en mensen met verminderde weerstand. Alleen de huisarts kan vaststellen of het om kattenkrabziekte gaat en wat je nodig hebt.
Bij deze milde signalen volstaat het meestal om de wond schoon te houden en het verloop even aan te kijken:
- Een klein rood bultje op de krabplek dat vanzelf een korstje vormt
- Lichte, tijdelijke zwelling rond de wond
- Een licht verhoogde temperatuur van een paar dagen
Bij deze alarmsignalen bel je de huisarts:
- Aanhoudende koorts die niet binnen enkele dagen overgaat
- Opgezwollen, pijnlijke of steeds groter wordende lymfeklieren
- Een algeheel ziek en grieperig gevoel dat aanhoudt
- Klachten bij een kind, een oudere persoon of iemand met een verzwakte weerstand
Hoe stelt de huisarts de diagnose?
De huisarts stelt de diagnose op basis van het contact met een kat, het typische verloop van bultje naar opgezwollen lymfeklieren, en indien nodig aanvullend bloedonderzoek op antistoffen tegen Bartonella henselae. Vertel de huisarts altijd dat je recent door een kat bent gekrabd of gebeten, ook als de wond al genezen lijkt.
Bij twijfel of bij een gecompliceerd verloop kan de huisarts doorverwijzen naar een specialist voor verder onderzoek, bijvoorbeeld als de lymfeklier erg groot wordt of niet vanzelf slinkt.
Hoe wordt kattenkrabziekte behandeld?
Bij mensen met een goede weerstand verdwijnt kattenkrabziekte meestal vanzelf zonder specifieke behandeling, al kan het slinken van de lymfeklieren enkele weken tot maanden duren. De huisarts kan een pijnstiller adviseren tegen de milde klachten.
Bij een ernstiger verloop, aanhoudende koorts of bij mensen met een verzwakte weerstand kan de huisarts antibiotica voorschrijven. Volg in dat geval altijd het advies en de duur van de kuur die de huisarts voorschrijft.
Hoe voorkom je kattenkrabziekte bij jezelf en je kat?
Je verkleint het risico op kattenkrabziekte door krabben en beten te voorkomen en door je kat vrij van vlooien te houden, want minder vlooien betekent minder kans dat je kat de bacterie bij zich draagt. Was een krab of beet meteen goed met water en zeep, ook als de wond klein lijkt.
Deze maatregelen verkleinen het risico het meest.
- Bestrijd vlooien bij je kat regelmatig, bijvoorbeeld met een vlooienband voor katten of een ander middel van de dierenarts
- Speel niet te ruw met je kat of kitten, zodat krabben en beten minder vaak voorkomen
- Laat je kat geen open wondjes aflikken
- Was elke krab of beet meteen met water en zeep en houd de wond schoon
- Was je handen na contact met de kattenbak of na het aaien van een andere kat
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn kat laten testen op Bartonella henselae?
Een gezonde kat wordt meestal niet standaard getest, omdat de meeste besmette katten zelf geen klachten vertonen. Bespreek met de dierenarts of een test zinvol is als er in jouw huishouden iemand met verminderde weerstand woont.
Kan ik kattenkrabziekte krijgen zonder gekrabd te zijn?
Ja, in zeldzame gevallen kan een kat de bacterie overdragen door een al open wondje af te likken. Een krab of beet blijft wel de meest voorkomende manier van besmetting.
Hoe lang na een kattenkrab merk je klachten van kattenkrabziekte?
Het rode bultje op de krabplek verschijnt meestal binnen enkele dagen. Opgezwollen lymfeklieren ontstaan doorgaans pas na ongeveer twee weken en kunnen daarna nog een tijd aanhouden.
Wordt mijn kat zelf ziek van Bartonella henselae?
De meeste katten die de bacterie bij zich dragen, worden er zelf niet merkbaar ziek van. Het risico zit vooral bij de overdracht naar mensen via een krab of beet, daarom blijft vlooienbestrijding bij je kat belangrijk.
Wie loopt het meeste risico op een ernstig verloop van kattenkrabziekte?
Kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem lopen het meeste risico op een heftiger of langduriger verloop. Neem bij deze groepen sneller contact op met de huisarts na een kattenkrab of -beet.
Belangrijkste punten
- Kattenkrabziekte treft mensen, niet de kat zelf, en wordt veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae.
- Een klein rood bultje op de krabplek dat een korstje vormt, is de meest voorkomende, milde klacht.
- Aanhoudende koorts en opgezwollen, pijnlijke lymfeklieren zijn alarmsignalen: bel dan de huisarts, niet de dierenarts.
- Kinderen, ouderen en mensen met verminderde weerstand lopen het meeste risico op een ernstiger verloop.
- Vlooienbestrijding bij je kat en het meteen schoonmaken van elke krab of beet verkleinen het risico het meest.