Gezondheid
FIP bij katten: symptomen en behandeling
FIP bij een kat is een ernstige ontstekingsziekte die ontstaat als het gewone felien coronavirus in het lichaam van de kat muteert naar een ziekmakende variant. Je herkent FIP aan een opgezette buik, aanhoudende koorts, vermageren en soms geelzucht, al verschillen de klachten per vorm van de ziekte. Deze pagina legt uit wat FIP is, welke symptomen je herkent, of FIP besmettelijk is, hoe een kat FIP krijgt, wanneer je de dierenarts belt, hoe de diagnose wordt gesteld en hoe de behandeling eruitziet.
In het kort
| Wat is het | Ontstekingsziekte door een gemuteerd felien coronavirus |
|---|---|
| Eerste signalen | Opgezette buik, koorts, vermageren, sloomheid |
| Besmettelijk? | FIP zelf niet direct, het onderliggende coronavirus wel |
| Meest kwetsbaar | Kittens en katten in drukke huishoudens of asielen |
| Genezen? | Vroeger vaak dodelijk, nu bestaan behandelingen met betere resultaten |
Wat is FIP bij katten?
FIP, voluit feline infectieuze peritonitis, is een ernstige ontstekingsziekte die ontstaat als het veelvoorkomende felien coronavirus (FCoV) in het lichaam van een kat muteert. De meeste katten met het gewone coronavirus worden nooit ziek, maar bij een klein deel verandert het virus in de vorm die FIP veroorzaakt.
Dierenartsen onderscheiden een natte en een droge vorm. Bij de natte vorm hoopt vocht zich op in de buik of borstkas, bij de droge vorm ontstaan ontstekingshaarden in organen zoals de nieren, de lever of de hersenen.
Welke symptomen wijzen op FIP bij een kat?
De symptomen van FIP bij een kat verschillen per vorm, maar fluctuerende koorts, vermageren en sloomheid komen bij beide vormen vaak voor. De klachten ontwikkelen zich meestal geleidelijk over enkele weken.
De meest voorkomende signalen staan hieronder opgesomd.
- Fluctuerende koorts die niet reageert op gewone antibiotica
- Een opgezette, dikke buik door vochtophoping
- Vermageren, ook bij normale eetlust in het begin
- Sloomheid en minder eetlust
- Geelzucht, te zien aan gele verkleuring van tandvlees of oogwit
- Groeiachterstand bij een kitten met FIP
Deze signalen kunnen ook bij andere ziektes horen, zoals kanker of hartfalen, waardoor onderzoek bij de dierenarts nodig is voor zekerheid.
Is FIP besmettelijk?
FIP zelf is niet rechtstreeks besmettelijk van kat op kat, maar het onderliggende felien coronavirus wel. Een kat met FIP scheidt dus niet zomaar het FIP veroorzakende virus uit, terwijl het gewone coronavirus via de ontlasting makkelijk overspringt naar andere katten.
Of een kat na besmetting met het coronavirus ook FIP ontwikkelt, hangt af van een mutatie die zich in het lichaam van die ene kat voordoet. Dat verklaart waarom in een huishouden soms maar een enkele kat FIP krijgt, terwijl de andere katten alleen het onschuldige coronavirus bij zich dragen.
Hoe krijgt een kat FIP?
Een kat krijgt FIP doordat het felien coronavirus, dat via de ontlasting en de kattenbak wordt overgedragen, in het lichaam van die specifieke kat muteert naar de ziekmakende variant. De meeste katten met het gewone coronavirus ruimen de infectie zelf op zonder ooit klachten te krijgen.
Het risico op FIP is groter bij kittens, bij katten met een verzwakt immuunsysteem en in drukke huishoudens of asielen met veel katten en gedeelde kattenbakken. Stress, bijvoorbeeld door verhuizing of een nieuwe huisgenoot, lijkt de kans op mutatie te vergroten. Een kattenbak die je regelmatig verschoont verkleint de verspreiding van het coronavirus tussen katten in hetzelfde huishouden.
Wanneer bel je de dierenarts?
Bel dezelfde dag de dierenarts als je kat een duidelijk opgezette buik krijgt, aanhoudend hoge koorts heeft, geelzucht toont of sterk achteruitgaat: dit kan wijzen op FIP en vraagt om snelle beoordeling. Bij mildere, kortdurende klachten is er iets meer tijd.
Bij deze milde signalen maak je binnen enkele dagen een afspraak.
- Je kat eet iets minder en is wat sloom
- Je kat vermagert langzaam over enkele weken
- Je kitten groeit merkbaar minder snel dan leeftijdsgenoten
Bij deze signalen bel je dezelfde dag.
- De buik van je kat zwelt duidelijk op
- Je kat heeft aanhoudend hoge koorts die niet zakt
- Je ziet gele verkleuring aan tandvlees of oogwit
Hoe stelt de dierenarts de diagnose vast?
De dierenarts stelt de diagnose met een combinatie van bloedonderzoek, lichamelijk onderzoek en, bij de natte vorm, onderzoek van het opgehoopte buikvocht. Een enkele test geeft vaak geen volledige zekerheid, waardoor de dierenarts meerdere uitslagen samen beoordeelt en andere ziektes uitsluit.
Hoe eerder FIP wordt herkend, hoe groter de kans dat een behandeling aanslaat: wacht daarom niet af bij aanhoudende koorts of een opgezette buik.
Hoe wordt FIP behandeld?
FIP werd lange tijd gezien als vrijwel altijd dodelijk, maar nieuwere antivirale behandelingen laten bij veel katten goede resultaten zien, zeker als de ziekte vroeg wordt ontdekt. De dierenarts bepaalt welke behandeling en welk traject passen bij de vorm en de ernst van de ziekte bij jouw kat.
Ondersteunende zorg, zoals vochttherapie, bloedtransfusies of het afzuigen van opgehoopt buikvocht, maakt vaak deel uit van de behandeling naast de antivirale middelen. Overleg altijd met de dierenarts over de kosten en de vooruitzichten, want die verschillen sterk per kat.
Veelgestelde vragen
Is FIP bij katten dodelijk?
FIP kon vroeger bijna altijd dodelijk zijn, maar met nieuwere behandelingen overleven steeds meer katten de ziekte, vooral bij vroege herkenning. Zonder behandeling is de kans op overlijden nog altijd hoog.
Kan mijn andere kat FIP krijgen als een van mijn katten het heeft?
Je andere kat kan het onderliggende coronavirus oplopen via de kattenbak of ontlasting, maar dat betekent niet automatisch dat die kat ook FIP ontwikkelt. Slechts bij een klein deel van de katten muteert het coronavirus tot de FIP veroorzakende vorm.
Op welke leeftijd krijgen katten meestal FIP?
FIP komt het vaakst voor bij jonge katten en kittens, vooral in drukke huishoudens of asielen met meerdere katten. Oudere katten kunnen de ziekte ook krijgen, maar minder vaak.
Hoe voorkom je FIP bij katten?
Volledig voorkomen kan niet, maar een schone kattenbak, voldoende bakken per kat en minder stress in het huishouden verkleinen het risico op verspreiding van het coronavirus. Bij een nieuwe kat in huis helpt een rustige introductie om stress te beperken.
Belangrijkste punten
- FIP ontstaat als het gewone felien coronavirus in het lichaam van een kat muteert naar een ziekmakende variant.
- Opgezette buik, aanhoudende koorts, vermageren en geelzucht zijn signalen die op FIP kunnen wijzen.
- FIP zelf is niet rechtstreeks besmettelijk, maar het onderliggende coronavirus verspreidt zich makkelijk via de kattenbak.
- Vroeger was FIP bijna altijd dodelijk, maar nieuwere behandelingen geven bij vroege herkenning een duidelijk betere kans.