Gezondheid
Epilepsie bij katten: aanvallen herkennen en behandelen
Epilepsie bij een kat is een hersenaandoening waarbij terugkerende aanvallen optreden, herkenbaar aan schokken, kaakklapperen, bewustzijnsverlies of stijve poten. Deze pagina legt uit wat epilepsie bij katten is, welke symptomen een aanval geeft, wanneer een aanval een spoedgeval wordt, wat de oorzaken zijn, hoe de dierenarts de diagnose stelt, welke medicatie gebruikt wordt en of epilepsie bij een kat levensgevaarlijk of dodelijk kan zijn.
In het kort
| Kernklachten | Schokken, kaakklapperen, bewustzijnsverlies, stijve poten |
|---|---|
| Spoedgeval | Aanval langer dan 5 minuten of geen herstel tussen aanvallen |
| Diagnose | Bloedonderzoek en uitsluiten andere oorzaken, soms hersenscan |
| Behandeling | Dagelijkse anti-epileptica zoals fenobarbital |
| Dodelijk? | Een gewone aanval meestal niet, langdurige status epilepticus wel |
Wat is epilepsie bij een kat?
Epilepsie bij een kat betekent dat de hersenen bij momenten te veel prikkels tegelijk verwerken, waardoor een aanval ontstaat die zich met regelmaat herhaalt. Bij katten komt secundaire epilepsie, met een aanwijsbare oorzaak, vaker voor dan primaire of idiopathische epilepsie zonder duidelijke oorzaak; bij honden is dat net omgekeerd.
Niet elke aanval verloopt hetzelfde. Sommige katten hebben een focale aanval waarbij enkel een lichaamsdeel schokt, andere krijgen een gegeneraliseerde aanval waarbij het hele lichaam meedoet. Onhandigheid of wankel lopen zonder bewustzijnsverlies wijst eerder op ataxie bij katten dan op epilepsie.
Welke symptomen zie je tijdens een epileptische aanval bij een kat?
De bekendste symptomen tijdens een epileptische aanval bij een kat zijn schokken, kaakklapperen, bewustzijnsverlies en stijve poten. Vlak voor een aanval gedraagt een kat zich vaak onrustig: hij loopt heen en weer, miauwt veel of zoekt juist een rustige plek op.
De meest voorkomende signalen tijdens een gegeneraliseerde aanval staan hieronder opgesomd.
- Plots omvallen en bewustzijnsverlies
- Schokken en krampen van het hele lichaam
- Stijve, gestrekte poten
- Kaakklapperen en kwijlen
- Urine- of ontlastingsverlies
Een focale aanval is minder opvallend en beperkt zich tot zenuwtrekjes of schokken in bijvoorbeeld een poot of de kop, zonder dat je kat het bewustzijn verliest. Let ook op algemene signalen van een zieke kat, zoals veranderd gedrag vlak voor een aanval.
Wanneer bel je de dierenarts?
Bel direct de dierenarts, ook buiten de openingsuren, als een aanval langer dan 5 minuten duurt of als je kat na een aanval niet meer bijkomt voor de volgende aanval begint: dit heet status epilepticus en is een spoedgeval. Door de aanhoudende spiersamentrekkingen loopt de lichaamstemperatuur van je kat sterk op, wat levensbedreigend wordt.
Bij deze milde signalen maak je binnen enkele dagen een afspraak:
- Je kat had een korte, op zichzelf staande aanval van hooguit een paar minuten
- Je kat is na de aanval binnen enkele minuten weer helder en herkent je
- Het is de eerste aanval die je bij je kat ziet
Bij deze alarmsignalen bel je meteen:
- De aanval duurt langer dan 5 minuten
- Je kat krijgt de ene aanval na de andere zonder volledig bij te komen
- Je kat is na de aanval niet aanspreekbaar of oververhit
Wat veroorzaakt epilepsie bij katten?
Secundaire epilepsie, met een aanwijsbare oorzaak, is bij katten de meest voorkomende vorm en ontstaat bijvoorbeeld door hersenaandoeningen, infecties, vergiftigingen, een te laag bloedsuiker of leverziekte. De onderliggende oorzaak bepaalt in dat geval mee welke behandeling nodig is.
Primaire of idiopathische epilepsie heeft geen aanwijsbare oorzaak en komt bij katten minder vaak voor dan bij honden. Bij deze vorm blijft de trigger van elke aanval onbekend, ook na uitgebreid onderzoek.
Hoe stelt de dierenarts de diagnose?
De dierenarts stelt de diagnose vooral op basis van jouw beschrijving van de aanval, omdat een aanval zelf zelden tijdens het consult optreedt. Film een aanval met je telefoon als dat kan: die beelden helpen de dierenarts het type aanval te herkennen.
Daarnaast hoort grondig lichamelijk onderzoek en volledig bloedonderzoek bij de diagnose, om oorzaken zoals een te laag bloedsuiker, leverproblemen of vergiftiging uit te sluiten. Bij twijfel over een onderliggende hersenaandoening verwijst de dierenarts door voor een hersenscan.
Welke medicatie krijgt een kat met epilepsie?
Fenobarbital is bij katten meestal de eerste keuze als anti-epilepticum en remt de overmatige prikkeloverdracht in de hersenen. De dierenarts start de behandeling pas na meerdere aanvallen in korte tijd of na een langdurige aanval, niet al na een op zichzelf staande aanval.
Levetiracetam wordt vaak toegevoegd als fenobarbital onvoldoende werkt of als aanvullende behandeling. Kaliumbromide, bij honden een bekend middel, gebruiken dierenartsen niet bij katten omdat het voor hen giftig kan zijn. De dierenarts bepaalt altijd zelf welk medicijn voor katten en welke dosering bij jouw kat past, en bouwt medicatie nooit in een keer af.
Rust en een vaste dagelijkse routine verminderen bij sommige katten de kans op een nieuwe aanval, terwijl stress en grote veranderingen juist een trigger kunnen zijn.
Is epilepsie bij een kat levensgevaarlijk of dodelijk?
Een korte, op zichzelf staande aanval is voor een kat meestal niet levensgevaarlijk, maar status epilepticus, een aanval die langer dan 5 minuten duurt of zonder herstel doorgaat, kan wel dodelijk aflopen. De sterke spiersamentrekkingen verhogen de lichaamstemperatuur, en boven een bepaalde temperatuur raken lichaamscellen onherstelbaar beschadigd.
Met de juiste dagelijkse medicatie hebben veel katten met epilepsie minder en mildere aanvallen en een goede levenskwaliteit. Epilepsie is meestal niet te genezen, maar wel goed te behandelen, vooral als je snel handelt bij een aanval die te lang duurt.
Veelgestelde vragen
Is epilepsie bij een kat dodelijk?
Een gewone, kortdurende aanval is meestal niet dodelijk, maar een aanval die langer dan 5 minuten duurt of waarbij de kat niet meer bijkomt, kan wel levensbedreigend worden door oververhitting. Bel in dat geval meteen de dierenarts.
Hoeveel jaar kan een kat met epilepsie nog leven?
Een kat met epilepsie die goed op medicatie reageert, kan net als een gezonde kat oud worden, al blijft levenslange behandeling en opvolging nodig. Hoe de ziekte verloopt, hangt sterk af van de onderliggende oorzaak en hoe snel aanvallen onder controle raken.
Wat doe je tijdens een epileptische aanval bij je kat?
Blijf rustig, raak je kat niet aan de bek aan en zorg dat er geen voorwerpen in de buurt liggen waaraan hij zich kan verwonden. Neem indien mogelijk de tijdsduur en het verloop op met je telefoon, want die beelden helpen de dierenarts bij de diagnose.
Kan stress een epileptische aanval bij een kat uitlokken?
Stress en grote veranderingen in de omgeving kunnen bij sommige katten met epilepsie een aanval uitlokken, al is de precieze trigger niet bij elke kat bekend. Een vaste dagelijkse routine en een rustige omgeving helpen om aanvallen te beperken.
Kan een kat genezen van epilepsie?
Epilepsie bij een kat is meestal niet te genezen, maar met dagelijkse medicatie zijn de aanvallen bij veel katten wel goed onder controle te houden. Stoppen met medicatie doe je nooit op eigen initiatief, omdat dat het risico op een zware aanval vergroot.
Belangrijkste punten
- Schokken, kaakklapperen, bewustzijnsverlies en stijve poten zijn de bekendste signalen van een epileptische aanval bij een kat.
- Een aanval langer dan 5 minuten of aanvallen zonder tussentijds herstel zijn een spoedgeval: bel dan direct de dierenarts.
- Secundaire epilepsie met een aanwijsbare oorzaak komt bij katten vaker voor dan idiopathische epilepsie.
- Fenobarbital is meestal de eerste keuze als dagelijkse medicatie tegen epilepsie bij katten.
- Een gewone aanval is meestal niet dodelijk, maar langdurige status epilepticus kan wel levensbedreigend worden.