Pasgeboren kittens verzorgen: van geboorte tot spenen

Wat heeft een pasgeboren kitten nodig?

Een pasgeboren kitten heeft warmte, rust en moedermelk nodig, en verder zo min mogelijk bemoeienis. De eerste levensweken kan een kitten zijn lichaamstemperatuur niet zelf regelen; het haalt warmte bij de moeder en de nestgenoten. Zet het nest daarom in een warme, tochtvrije en rustige ruimte en laat de poes bepalen hoe ze ligt.

De melk van de eerste dagen bevat afweerstoffen die het kitten tegen ziektekiemen beschermen, dus elk kitten moet vanaf de eerste uren drinken. Jouw taak beperkt zich tot controleren: weeg elk kitten dagelijks op hetzelfde moment met een keukenweegschaal. Een pasgeboren kitten weegt rond de 100 gram en hoort elke dag aan te komen. Een kitten dat 2 dagen op rij niet aankomt of afvalt, bespreek je direct met de dierenarts.

Wanneer mag je pasgeboren kittens aanraken?

Pasgeboren kittens raak je vanaf ongeveer 2 weken aan, als de oogjes opengaan. In de eerste 2 weken pak je een kitten alleen op als het nodig is, bijvoorbeeld om te wegen of omdat het uit het nest is gekropen, en dat doe je met schone handen en dicht boven de grond.

Een gezonde, vertrouwde moederpoes verstoot haar kittens niet zomaar omdat je ze even hebt aangeraakt; dat idee is hardnekkiger dan de praktijk. Te veel hanteren in de eerste weken geeft wel stress en brengt ziektekiemen in het nest, dus houd het kort.

Vanaf 2 tot 7 weken zijn kittens juist gebaat bij dagelijks contact: dat is de gevoelige periode voor socialisatie. Laat ze in die weken rustig wennen aan handen, huisgeluiden en later ook aan bezoek, telkens in korte sessies terwijl de moeder erbij mag blijven.

Wanneer openen kittens hun ogen?

Kittens openen hun ogen na 7 tot 10 dagen, en na 2 tot 3 weken zijn de ogen volledig open. Een kitten wordt blind en doof geboren; het vindt de melk in die periode op geur en warmte.

Alle kittens hebben eerst blauwe ogen. De definitieve oogkleur ontwikkelt zich in de weken daarna en ligt rond een maand of 3 vast. Peuter nooit zelf dichte oogjes open en verwacht geen scherp zicht zodra de ogen open zijn; kijken en afstand inschatten moeten kittens nog leren. Zit er gele of groene aanslag op een oogje of blijft het na 2 weken dicht, maak het dan schoon met een gaasje met lauw water en bel de dierenarts als het niet binnen een dag verbetert.

Hoe ontwikkelt een kitten zich van week tot week?

Een kitten ontwikkelt zich in 12 weken van een blind, doof diertje van 100 gram tot een zelfstandige jonge kat. De belangrijkste mijlpalen staan in deze tabel.

Het spenen begeleid je met speciaal kittenvoer, eerst geweekt tot pap en daarna droog; welk voer en hoeveel lees je bij kittenvoer. Rond week 5 zetten de kittens hun eerste stapjes in een lage kattenbak; hoe je dat begeleidt staat bij kitten zindelijk maken. Ontwormen start al op 3 weken, het volledige schema vind je bij vlooien en wormen bij een kitten aanpakken.

Wanneer mag een kitten weg bij de moeder?

Een kitten blijft minstens 12 weken bij de moeder. In die periode leert het van de moeder en de nestgenoten bijten remmen, spelen zonder klauwen en omgaan met soortgenoten, lessen die jij later niet kunt overdoen.

Op 7 weken is een kitten weliswaar gespeend, maar voeding is niet de reden om te wachten: de weken tussen 7 en 12 draaien om gedrag. Kittens die te vroeg weggaan, bijten vaker door tijdens het spelen, zijn schrikachtiger en huilen meer in hun nieuwe huis. Een fokker of nest dat kittens van 8 of 9 weken meegeeft, is dus een reden om af te haken. Gebruik de wachttijd praktisch: laat de kittens in week 8 tot 12 wennen aan reismand, stofzuigergeluid en bezoek, dan verhuist er straks een stabiel kitten.

Hoe herken je dat een pasgeboren kitten in de problemen komt?

Een pasgeboren kitten in de problemen herken je aan de combinatie van niet drinken, koud aanvoelen en apart van het nest liggen. Dierenartsen gebruiken voor kittens die in de eerste levensweken snel verzwakken de verzamelnaam fading kitten syndrome; daar kunnen uiteenlopende oorzaken achter zitten en die opsporing is werk voor de dierenarts.

Zo onderscheid je mild van alarm:

• Mild: een kitten dat een voeding overslaat maar warm is, protesteert als je het oppakt en daarna gewoon drinkt. Blijf wegen en kijk het de volgende voeding na.
• Alarm: een kitten dat slap of koud aanvoelt, aanhoudend huilt of juist stil wegzakt, niet meer zoekt naar de tepel, of 2 dagen op rij niet aankomt.
• Direct bellen: een kitten dat door de moeder uit het nest wordt geduwd, want poezen leggen zwakke kittens vaak apart.

Bij alarmsignalen bel je meteen de dierenarts en houd je het kitten ondertussen warm tegen je huid of op een lauwwarme kruik met een doek ertussen. Bij pasgeboren kittens telt elk uur; afwachten tot morgen is bij deze leeftijd geen optie.

Hoe bepaal je het geslacht van een kitten?

Het geslacht van een kitten bepaal je door onder het staartje te kijken naar de afstand tussen de anus en de geslachtsopening. Bij een katertje is die afstand ruim een centimeter en lijkt het geheel op een dubbele punt: twee rondjes onder elkaar. Bij een poesje zit de opening vlak onder de anus en heeft ze de vorm van een verticaal spleetje, samen lijkt het op een omgekeerd uitroepteken.

Til het kitten daarvoor niet lang van de moeder weg: kijk kort, leg het terug en probeer het bij twijfel een week later opnieuw. Bij kittens van enkele dagen oud is het verschil klein en zitten zelfs ervaren fokkers er weleens naast. Zekerheid geeft de dierenarts bij het eerste consult. Een driekleurige vachtkleur verklapt het antwoord meestal al: lapjeskatten zijn op zeldzame uitzonderingen na poezen.

Wat doe je als een kitten overlijdt?

Een overleden kitten haal je rustig uit het nest nadat de moeder het heeft kunnen besnuffelen. Zo kan ze registreren wat er is gebeurd en blijft ze daarna meestal kalm voor de rest van het nest zorgen. Sommige poezen zoeken kort, dat gedrag verdwijnt doorgaans binnen 1 a 2 dagen.

Bij pasgeboren kittens overlijdt er helaas geregeld eentje uit een nest, zonder dat iemand iets fout deed. Doe daarna wel twee dingen. Weeg en controleer de andere kittens direct en de dagen erna extra scherp, want sommige oorzaken treffen meer kittens uit hetzelfde nest. En bel de dierenarts voor overleg, zeker als het tweede kitten verzwakt of als de moeder koorts, stinkende uitvloeiing of harde, pijnlijke melkklieren heeft. De dierenarts kan het overleden kitten onderzoeken om de oorzaak te achterhalen; vries het daarvoor niet in maar bewaar het koel.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Hoeveel kittens krijgt een kat?
• Hoe lang is een kat zwanger? Dracht en bevalling
• Kittenvoer: wat geef je een kitten en hoeveel?