Gedrag
Een tweede kat erbij: zo laat je katten aan elkaar wennen
Een tweede kat erbij zetten lukt het best via een langzame kennismaking op geur voor je de katten fysiek samenbrengt, omdat een kat een vreemde soortgenoot van nature eerst als indringer in haar territorium ziet. Deze pagina legt uit waarom katten niet automatisch blij zijn met gezelschap, hoe een kat een indringer herkent via geur, welke stappen de kennismaking veilig laten verlopen, hoeveel tijd de gewenning meestal kost en welke signalen laten zien of het goed of slecht gaat.
In het kort
| Gewenningsperiode | Enkele weken tot enkele maanden |
|---|---|
| Eerste stap | Aparte kamer met eigen bak, bakjes en mand |
| Grootste risico | Te snel samenbrengen zonder geurgewenning |
| Beste combinatie | Kitten met volwassen kat, of twee gecastreerde katten |
Waarom accepteert mijn kat niet zomaar een tweede kat?
Een kat ziet een nieuwe soortgenoot in huis eerst als indringer in haar territorium, niet als potentiele vriendin. Die reactie komt voort uit de afkomst van de kat: de gedomesticeerde kat stamt af van de Afrikaanse wilde kat, een dier dat alleen jaagt en zijn territorium alleen verdedigt.
Een solitaire jager heeft geen groepsgenoten nodig om te overleven en deelt van nature geen voedsel, slaapplek of jachtgebied met een onbekende soortgenoot. Die instelling is bij de huiskat nooit helemaal verdwenen, ook al leeft ze al generaties tussen mensen.
Katten kunnen wel prima samenleven, maar dat gebeurt in de natuur vooral binnen familiegroepen van verwante vrouwtjes rond een voedselbron. Een vreemde kat die zomaar het huis binnenkomt, mist die verwantschap en moet zich eerst bewijzen.
Hoe herkent een kat een indringer via geur?
Een kat herkent soortgenoten voornamelijk via geur, niet via het zicht, omdat haar reukzin veel sterker ontwikkeld is dan die van een mens en geur de belangrijkste manier is waarop een overwegend stil dier communiceert. Door met de wangen tegen meubels, deurposten en huisgenoten te wrijven, zet een kat feromonen af die samen een gedeelde huisgeur vormen.
Katten die bij elkaar horen, ruiken uiteindelijk hetzelfde. Een nieuwe kat mist die gedeelde geur volledig, waardoor de aanwezige kat haar in eerste instantie als vreemd en potentieel bedreigend ervaart. Daarom draait de eerste fase van elke introductie om geur uitwisselen, nog voor er sprake is van visueel of fysiek contact. Let tijdens deze fase ook op de lichaamstaal van beide katten, die verraadt sneller dan geluid of gedrag hoe de kennismaking verloopt.
Stappenplan: hoe introduceer je een tweede kat stap voor stap?
Een geleidelijke introductie in vaste stappen voorkomt dat een van beide katten schrikt of blijvend negatief reageert op de ander. De stappen hieronder volg je in deze volgorde en pas je aan op het tempo van de angstigste kat.
- Geef de nieuwe kat een eigen afgesloten kamer met eigen bak, water, voer, mand en krabpaal, gescheiden van de rest van het huis.
- Wissel na een paar dagen een dekentje of doekje uit tussen beide katten, zodat de geur van de een bij de ander terechtkomt.
- Voer beide katten op vaste tijden aan weerszijden van de gesloten deur, zodat ze elkaars geur koppelen aan iets prettigs.
- Zet na ongeveer een week de deur op een kier of gebruik een hordeur, zodat de katten elkaar kunnen zien zonder elkaar aan te raken.
- Laat de katten pas kort en onder toezicht in dezelfde ruimte als de vorige stappen rustig verlopen, en bouw de tijd samen langzaam op.
Hoeveel tijd hebben katten nodig om te wennen?
De meeste katten hebben enkele weken tot enkele maanden nodig voordat ze ontspannen in elkaars buurt kunnen zijn. Oudere katten en katten die hun hele leven alleen woonden, doen er vaak langer over dan een kitten dat nog volop leert en zich makkelijker aanpast.
Elke stap uit het stappenplan duurt idealiter een paar dagen tot een week, en je gaat pas verder als beide katten ontspannen blijven bij de vorige stap. Een plotselinge gedragsverandering bij de kat die er al woonde, zoals minder eten of zich vaker verstoppen, is een teken dat je een stap terug moet zetten in plaats van door te duwen.
Welke signalen tonen dat de kennismaking goed verloopt?
Ontspannen lichaamstaal, zoals een rechtop staande staart met een lichte krul aan de punt, samen op afstand eten en elkaar besnuffelen zonder te vluchten, wijzen op een goed verlopende kennismaking. Katten die aan elkaar beginnen te ruiken en elkaar af en toe een kopje geven, bouwen een gedeelde geur op en accepteren elkaar geleidelijk.
Aanhoudend grommen of blazen bij elk contact, wegblijven van eten of de kattenbak, of voortdurend verstoppen zijn signalen dat de katten meer tijd nodig hebben. Kortdurend blazen bij de eerste ontmoetingen is normaal en geen reden tot ingrijpen, aanhoudende spanning wel.
Wat doe je als de katten niet aan elkaar wennen?
Zet bij aanhoudende spanning een of meer stappen terug in het stappenplan en geef de katten opnieuw de tijd die de vorige stap kostte. Voorkom dat je de katten dwingt tot contact door ze in dezelfde kleine ruimte op te sluiten, want een gedwongen ontmoeting versterkt juist de negatieve associatie.
Blijft de spanning na meerdere maanden onverminderd hoog, met blijvend grommen, vechten of een kat die zich structureel verstopt, schakel dan een dierenarts of gedragstherapeut voor katten in. Twee katten die simpelweg geen klik krijgen, kunnen vaak nog wel in hetzelfde huis leven zolang ze allebei een eigen bak, voerplek en rustplek hebben.
Veelgestelde vragen
Kan een kitten zomaar bij een volwassen kat?
Een kitten kan meestal sneller wennen dan twee volwassen katten, omdat een kitten minder vaste gewoontes en minder territoriumgevoel heeft. De volwassen kat bepaalt nog steeds het tempo en heeft een eigen rustplek nodig om zich aan het kitten te onttrekken.
Moet ik mijn kat straffen als ze gromt naar de nieuwkomer?
Nee, straffen werkt averechts bij grommen. Grommen en blazen zijn communicatie waarmee een kat aangeeft dat ze de situatie spannend vindt, en straf koppelt de nieuwe kat juist aan een nog negatievere ervaring.
Wennen twee kittens sneller aan elkaar dan twee volwassen katten?
Ja, twee kittens wennen vaak sneller aan elkaar omdat ze nog volop leren omgaan met soortgenoten en minder vastgeroeste gewoontes hebben dan volwassen katten.
Kunnen twee ongecastreerde katers samenleven?
Twee ongecastreerde katers leven zelden probleemloos samen, omdat ongecastreerde katers sterk territoriaal en hormonaal gedreven gedrag vertonen. Castratie verlaagt de kans op aanhoudende conflicten aanzienlijk.
Is het normaal dat de kennismaking maanden duurt?
Ja, een kennismaking van meerdere maanden is normaal, vooral bij oudere katten of katten die nooit eerder met soortgenoten samenleefden. Zolang de situatie langzaam verbetert, is er geen reden tot zorg.
Belangrijkste punten
- Een kat ziet een nieuwe kat eerst als indringer in haar territorium, dat komt voort uit haar afkomst als solitaire jager.
- Geur is de eerste stap: katten die bij elkaar horen, delen een gedeelde huisgeur via feromonen.
- Volg het stappenplan van aparte kamer, geur uitwisselen, deur op een kier tot kort samen onder toezicht.
- De gewenning duurt meestal enkele weken tot enkele maanden en oudere katten hebben vaak langer nodig.
- Kortdurend blazen is normaal, aanhoudende stress of vechten is een teken om een stap terug te zetten.