Voeding
Kat heeft aan je eten gelikt: mag je het nog opeten?
Ja, in de meeste gevallen mag je eten dat je kat heeft gelikt gewoon opeten, want het risico op ziekte is voor een gezonde volwassene klein. Deze pagina legt uit welk risico kattenspeeksel precies met zich meebrengt, hoe dat zich verhoudt tot toxoplasmose, of het uitmaakt om welk voedsel het gaat zoals vlees, zuivel, fruit of iets zoets, wanneer je het beter toch weggooit en wat je doet als je kat zelf aan iets gevaarlijks likte.
In het kort
| Nog opeten? | Ja, meestal wel, het risico is voor gezonde mensen klein |
|---|---|
| Grootste risico | Bacteriën uit kattenspeeksel, niet toxoplasmose |
| Toxoplasmose | Verspreidt zich via kattenontlasting, niet via speeksel |
| Wel weggooien bij | Verzwakt immuunsysteem, open wondje in je mond of vinger, kleine kinderen |
Mag je eten dat je kat likte nog opeten?
Ja, voor een gezonde volwassene mag dat in de meeste gevallen gewoon. Een kat die een keer aan je bord of boterham likt, brengt een kleine hoeveelheid speeksel over, en dat maakt het voedsel niet automatisch onveilig.
Helemaal risicovrij is het niet: kattenspeeksel bevat altijd bacteriën, net als het speeksel van mensen en andere dieren. Bij een gezond immuunsysteem is de hoeveelheid die via een enkele lik overkomt te klein om ziek van te worden. Wil je het zekere voor het onzekere nemen, dan is weggooien de voorzichtigste keuze, maar het is geen verplichting.
Welk risico loop je van kattenspeeksel?
Kattenspeeksel kan bacteriën bevatten zoals Pasteurella en, bij een kat die ooit kattenkrabziekte opliep, sporen van Bartonella henselae, de bacterie achter die aandoening. Bij een gezond persoon veroorzaken deze bacteriën via een enkele lik op eten zelden klachten.
Toxoplasmose ligt anders dan vaak gedacht wordt. Deze parasiet verspreidt zich bij katten vooral via de ontlasting, niet via speeksel. Het risico op toxoplasmose zit dus in het verschonen van de kattenbak of het werken in een tuin waar een kat heeft gepoept, niet in een kat die aan je bord likt. Voor de volledige uitleg over besmetting en preventie kun je terecht bij het RIVM.
Het grootste praktische risico bij afgelikt eten is niet de lik zelf, maar hoe lang het voedsel daarna nog open bleef staan bij kamertemperatuur. Bederf door lucht en warmte speelt dan een grotere rol dan de bacteriën uit het speeksel.
Maakt het uit welk voedsel je kat likte?
Het soort voedsel maakt vooral verschil in hoe lang het veilig blijft liggen, minder in het risico van de lik zelf. De belangrijkste categorieën staan in deze tabel.
| Voedselsoort | Nog veilig op te eten? | Waarom |
|---|---|---|
| Gebakken of gekookt vlees | Ja | Bacteriën uit de lik zijn beperkt, laat het niet urenlang buiten liggen |
| Rauw vlees of rauwe vis | Voorzichtig | Rauw vlees draagt al eigen bacteriën, de lik verhoogt dat risico licht |
| Zuivel zoals kaas of boter | Ja | Klein risico, gewoon op kamertemperatuur snel opeten |
| Fruit | Ja | Geen extra risico specifiek door de lik van de kat |
| Iets zoets zoals koek of gebak | Ja | Veilig voor jou, let wel op of er chocolade in zit voor je kat |
Ga je een gerecht met rauw vlees of rauwe vis toch opeten nadat je kat er langs likte, gaar het dan alsnog goed door of gooi het weg als het al een tijdje open lag.
Wanneer gooi je het eten toch beter weg?
Gooi afgelikt eten weg als je zelf een verzwakt immuunsysteem hebt, een open wondje in je mond of aan je vinger, of als het om een klein kind gaat. Voor deze groepen weegt een klein risico zwaarder dan voor een gezonde volwassene.
- Mensen met een verzwakt immuunsysteem, bijvoorbeeld door chemotherapie of medicatie die het afweersysteem onderdrukt.
- Zwangere vrouwen die zich zorgen maken: het risico zit niet in de lik, maar wees voorzichtig bij twijfel en overleg bij vragen met de huisarts.
- Kleine kinderen, van wie het afweersysteem nog volop in ontwikkeling is.
- Jezelf, als je een wondje in de mond of aan je vinger hebt waar bacteriën makkelijker doorheen komen.
Twijfel je over de gezondheid van je kat zelf, bijvoorbeeld na een periode van diarree of een tandvleesprobleem, wees dan extra voorzichtig en gooi het eten in die periode weg.
Wat doe je als je kat aan gevaarlijk voedsel likte?
Kijk eerst na of het voedsel iets bevatte dat voor katten giftig is, want dat risico is groter dan het risico voor jou. Ui, look, chocolade, druiven, rozijnen, alcohol en xylitol zijn voor een kat altijd giftig, ook in een kleine hoeveelheid. Een volledig overzicht van gevaarlijke producten staat bij de giftige etenswaren voor katten.
Likte je kat aan zo'n product, let dan 24 uur op deze signalen:
- braken of kwijlen meer dan normaal
- sloom gedrag of moeite met bewegen
- diarree
- verminderde eetlust
Bel de dierenarts direct als een van deze signalen optreedt, als je kat chocolade of een product met xylitol likte, of als je twijfelt over de hoeveelheid. Neem de verpakking mee of noteer wat erin zat, dan kan de praktijk snel inschatten hoe ernstig het is.
Hoe voorkom je dat je kat aan je eten likt?
De eenvoudigste manier is je kat op tijd afleiden en eten nooit onbeheerd laten staan. De aanpak die het beste werkt, staat hieronder.
- Voer je kat voordat jij zelf gaat eten, een verzadigde kat heeft minder interesse in jouw bord.
- Zet etensresten meteen weg in plaats van ze op het aanrecht te laten staan.
- Leer je kat van tafel blijven met consequent, rustig wegzetten in plaats van straffen.
- Bied een eigen snack aan uit het overzicht van kattensnacks als je kat aan tafel bedelt, zo hoeft hij niet van jouw bord te stelen.
Een kat die vaak van tafel steelt, doet dat uit nieuwsgierigheid en gewoonte, niet uit honger. Consequent gedrag van jouw kant leert een kat sneller dan een enkele boze reactie.
Veelgestelde vragen
Kun je toxoplasmose krijgen van een kat die aan je eten likt?
Nee, dat is niet de bekende besmettingsroute. Toxoplasmose verspreidt zich bij katten via de ontlasting, niet via speeksel. Het risico zit in het verschonen van de kattenbak of tuinieren in grond waar een kat heeft gepoept.
Is het gevaarlijk als een kat aan een baby's speen of fles likt?
Was de speen of fles voor de zekerheid opnieuw af voor je die aan een baby geeft. Het immuunsysteem van een baby is nog volop in ontwikkeling, dus daar geldt een voorzichtigere regel dan bij een volwassene.
Mag je nog drinken uit een glas waar je kat aan likte?
Voor een gezonde volwassene meestal wel. Twijfel je, spoel het glas dan even om of schenk opnieuw in; dat kost weinig moeite en neemt elke twijfel weg.
Waarom likt mijn kat steeds aan mijn bord?
Een kat likt uit nieuwsgierigheid naar geur en smaak, niet uit honger alleen. Voer je kat op tijd en zet etensresten meteen weg, dan vermindert het bedelgedrag vanzelf.
Kun je ziek worden van een kattenbeet in plaats van een lik?
Een beet is een ander risico dan een lik en kan wel degelijk een infectie geven, omdat bacteriën dan onder de huid komen. Reinig een kattenbeet altijd goed en ga naar de huisarts bij roodheid, zwelling of koorts.
Belangrijkste punten
- Eten dat je kat likte, mag een gezonde volwassene in de meeste gevallen gewoon opeten.
- Toxoplasmose verspreidt zich via kattenontlasting, niet via speeksel; dat risico verwar je niet met een lik op je bord.
- Bij rauw vlees of rauwe vis weegt het risico van bederf zwaarder dan de lik zelf, gaar het alsnog goed door.
- Gooi eten wel weg bij een verzwakt immuunsysteem, een wondje in je mond of vinger, of bij kleine kinderen.
- Likte je kat aan ui, chocolade, druiven of xylitol, let dan 24 uur op braken, sloomheid of diarree en bel bij twijfel de dierenarts.