Voeding
Catnip (kattenkruid): werking, gebruik en veiligheid
Ja, catnip is veilig voor katten: het kruid is niet giftig, niet verslavend en de roes duurt maar 5 tot 15 minuten. Deze pagina legt uit hoe catnip werkt, hoe lang het effect aanhoudt, hoeveel je geeft, welke vorm je kiest (gedroogd, verse plant, spray of in de kattenbak), waarom kittens er nog niet op reageren, hoe je kattenkruid zelf zaait en wat je doet als je kat er te veel van at.
In het kort
| Veilig? | Ja, niet giftig en niet verslavend |
|---|---|
| Werkzame stof | Nepetalacton, een etherische olie |
| Effectduur | 5 tot 15 minuten, daarna uren ongevoelig |
| Reageert elke kat? | Nee, de gevoeligheid is erfelijk |
| Kittens | Reactie ontwikkelt zich pas rond 12 weken |
Hoe werkt catnip bij katten?
Catnip werkt via nepetalacton, een etherische olie in de blaadjes en stengels van de plant. Je kat ademt die geurstof in, waarna ze het orgaan van Jacobson achterin de neus prikkelt. Dat geurorgaan zet bij gevoelige katten een korte, milde roes in gang.
Typische reacties zijn rollen over de grond, wrijven met de kop, luid spinnen, miauwen en uitgelaten speelbuien. Andere katten worden juist rustig en dromerig. Beide reacties zijn normaal en onschuldig.
Niet elke kat reageert op catnip. De gevoeligheid is dominant erfelijk: een kat vertoont de roes alleen als minstens 1 ouder de erfelijke aanleg doorgaf. Ongeveer de helft van de katten reageert duidelijk op het kruid.
Hoe lang werkt catnip?
Catnip werkt 5 tot 15 minuten. Daarna dooft het effect vanzelf uit en gedraagt je kat zich weer gewoon.
Na zo'n roes is je kat tijdelijk ongevoelig voor de geurstof. Het duurt enkele uren voor een nieuwe portie catnip opnieuw effect heeft. Vaker aanbieden binnen die pauze heeft dus geen zin.
Gedroogd kattenkruid verliest zijn geur naarmate het ouder wordt. Bewaar het luchtdicht, droog en donker, dan blijft de werking het langst behouden. Een speeltje dat is uitgewerkt fris je op door het een paar dagen in een potje gedroogd kattenkruid te leggen.
Hoeveel catnip mag een kat?
Een snufje gedroogd kattenkruid per keer volstaat, hooguit een paar keer per week. Catnip is niet giftig en niet verslavend, dus een harde maximumdosis bestaat niet, maar spaarzaam gebruik houdt het effect het sterkst.
Snuffelen, likken en een blaadje opeten kan geen kwaad. Eet je kat in 1 keer een grote hoeveelheid gedroogd kruid op, dan kan dat braken of diarree veroorzaken. Die klachten verdwijnen doorgaans vanzelf.
Zet catnip gericht in: als extraatje bij het dagelijkse speelmoment, om een nieuwe krabpaal interessant te maken of om een reismand minder spannend te maken.
Welke vorm van catnip is veilig: gedroogd, plant, spray of in de kattenbak?
Gedroogd kattenkruid, de verse plant, catnip spray en gevulde speeltjes zijn allemaal veilig; alleen grote opgegeten hoeveelheden en kruid in de kattenbak vragen om voorzichtigheid. De beslistabel hieronder zet alle vormen op een rij.
| Vorm | Oordeel | Toelichting |
|---|---|---|
| Gedroogd kattenkruid | Veilig | Snufje over krabpaal, speeltje of speelkleed strooien |
| Verse catnip plant | Veilig | Kat besnuffelt en knabbelt zelf, plant herstelt vanzelf |
| Catnip spray | Veilig | Op spullen sprayen, nooit rechtstreeks op de kat |
| Speeltje gevuld met catnip | Veilig | Controleer op scheuren zodat de vulling niet vrijkomt |
| Grote hoeveelheid opeten | Vermijden | Kan braken en diarree veroorzaken |
| Kattenkruid in de kattenbak | Twijfel | Alleen kort bij zindelijkheidstraining, lokt spelen in de bak uit |
Catnip spray bevat een extract van nepetalacton en werkt milder en korter dan gedroogde blaadjes. Spuit 1 a 2 pufjes op kattenspeeltjes, de krabpaal of het mandje en laat je kat er zelf op afkomen.
Kattenkruid in de kattenbak doe je liever niet als vaste gewoonte. Een mespuntje kan tijdelijk helpen om je kitten zindelijk te maken doordat de geur naar de bak lokt, maar bij gevoelige katten lokt datzelfde kruid rollen en graven uit. De bak wordt dan een speelplek in plaats van een toilet.
Werkt catnip bij kittens?
Catnip heeft op jonge kittens nog geen effect. De gevoeligheid voor de geurstof ontwikkelt zich vanaf 6 tot 8 weken en is pas rond 12 weken volledig aanwezig. Veel kittens mijden de geur in hun eerste levensweken zelfs.
Geef een kitten daarom nog geen catnip: het levert geen reactie op en opgegeten kruid kan een gevoelige kittenmaag van streek maken. Vanaf een maand of 3 test je met een klein snufje of je kitten tot de gevoelige groep hoort.
Reageert je volwassen kat nergens op, dan mist die simpelweg de erfelijke aanleg. Valeriaan is een bekend alternatief waar een deel van die katten wel op reageert.
Hoe zaai en kweek je kattenkruid zelf?
Kattenkruid zaai je in de lente of de nazomer, in een kweekbakje of direct in volle grond. Het fijne zaad kiemt in 10 dagen tot 3 weken. Kies de soort Nepeta cataria, want die geeft het bekende effect op katten; siersoorten in het tuincentrum zijn vaak andere Nepeta-varianten.
De plant is een vaste plant uit de muntfamilie en groeit gemakkelijk in een pot op een zonnige plek. Houd er rekening mee dat een catnip plant in de tuin ook katten uit de buurt aantrekt.
Oogsten en drogen gaat zo: knip stengels af, hang ze ondersteboven op een droge en donkere plek en verkruimel daarna de blaadjes in een luchtdicht potje. Verwar kattenkruid niet met kattengras: dat eten katten om hun spijsvertering te helpen, terwijl ze kattenkruid besnuffelen voor de roes.
Wat doe je als je kat te veel catnip at?
Blijf rustig: catnip is niet giftig, dus een kat die te veel at loopt geen blijvend gevaar. De meest voorkomende klachten na een te grote portie zijn braken en diarree, en die gaan doorgaans vanzelf over.
Neem deze stappen als je kat een flinke hoeveelheid binnenkreeg:
- Haal het kattenkruid, de plant of het kapotte speeltje weg.
- Zorg voor vers drinkwater.
- Gun de maag rust en dring geen eten op.
- Houd je kat de rest van de dag in de gaten.
Bel de dierenarts als het braken of de diarree langer dan 1 a 2 dagen aanhoudt, als er bloed bij zit of als je kat sloom blijft en niet meer wil eten. Vermeld dan hoeveel kruid je kat ongeveer binnenkreeg.
Veelgestelde vragen
Is catnip verslavend voor katten?
Nee, catnip is niet verslavend. Een kat bouwt geen afhankelijkheid op en wordt na elke roes vanzelf enkele uren ongevoelig voor de geurstof. Die natuurlijke pauze voorkomt dat een kat er de hele dag mee bezig blijft.
Mag je kattenkruid in de kattenbak doen?
Liever niet als vaste gewoonte. Een mespuntje kan een kitten tijdelijk naar de bak lokken tijdens de zindelijkheidstraining, maar bij gevoelige katten lokt de geur rollen en graven uit. De kattenbak wordt dan een speelplek in plaats van een toilet.
Reageert elke kat op catnip?
Nee. De gevoeligheid voor catnip is dominant erfelijk en ongeveer de helft van de katten vertoont de typische roes. Reageert je kat niet, dan is dat volkomen normaal en geen teken dat er iets mis is.
Werkt catnip spray even sterk als gedroogd kattenkruid?
Nee, een catnip spray werkt milder en korter dan gedroogde blaadjes. De spray bevat een extract van de geurstof en de geur vervliegt sneller. Spray is daardoor handig voor speeltjes, mandjes en krabpalen die je regelmatig opnieuw wilt behandelen.
Hoe bewaar je gedroogd kattenkruid?
Bewaar gedroogd kattenkruid in een luchtdicht potje op een droge, donkere plek. De etherische olie vervliegt bij contact met lucht en licht, waardoor het kruid anders snel zijn werking verliest.
Belangrijkste punten
- Catnip is veilig voor katten: niet giftig en niet verslavend.
- De roes duurt 5 tot 15 minuten; daarna is je kat enkele uren ongevoelig.
- Een snufje gedroogd kattenkruid per keer volstaat; grote opgegeten hoeveelheden kunnen braken en diarree geven.
- Kittens reageren pas op catnip vanaf ongeveer 12 weken; de gevoeligheid is erfelijk en ontbreekt bij ongeveer de helft van de katten.
- Kattenkruid in de kattenbak gebruik je hooguit kort bij zindelijkheidstraining.