Verstopping bij je kat: als poepen niet lukt

Wat is verstopping (obstipatie) bij een kat?

Verstopping bij een kat, in de diergeneeskunde obstipatie genoemd, betekent dat de ontlasting te lang in de dikke darm blijft zitten. Het lichaam onttrekt dan te veel vocht aan de keutels, waardoor die hard, droog en moeilijk uit te scheiden worden.

Een kat met verstopping poept minder vaak dan normaal en perst regelmatig zonder resultaat. Een enkele gemiste dag zonder duidelijke oorzaak is meestal onschuldig. Aanhoudende verstopping wijst op een probleem met de darm zelf of met een ander orgaan, zoals de nieren.

Welke symptomen wijzen op verstopping bij een kat?

De belangrijkste symptomen van verstopping bij een kat zijn minder vaak poepen en kleine, harde, droge keutels. Andere signalen zijn langdurig persen in de kattenbak met weinig of geen resultaat, miauwen of blazen van pijn tijdens het poepen, likken aan de achterkant en een opgezette of pijnlijke buik.

Niet elk geval is even ernstig. Het onderscheid tussen een mild geval en een alarmsignaal staat in deze tabel.

Een kat met alleen milde kenmerken kun je voorzichtig thuis helpen. Een kat met een of meer alarmsignalen breng je naar de dierenarts.

Wat veroorzaakt verstopping bij een kat?

Verstopping bij een kat kan meerdere oorzaken hebben, van gedrag tot een onderliggende ziekte. De belangrijkste oorzaken staan hieronder opgesomd.

• Een vieze of ontoegankelijke kattenbak, waardoor de kat poepen uitstelt
• Te weinig water binnenkrijgen, vaak samen met een verminderde nierfunctie bij oudere katten
• Pijn bij het poepen door een oude bekkenbreuk, een gewricht of een ander mechanisch probleem
• Een fysieke blokkade, zoals een vreemd voorwerp, een gezwel of een vernauwing in het bekken
• Zenuwschade na een ongeval, waardoor de darm minder goed samentrekt
• Megacolon: een blijvend verwijde en verslapte dikke darm waarvan de precieze oorzaak vaak onbekend blijft

Bij een jonge, verder gezonde kat met een eenmalig milde episode is de oorzaak meestal gedrag of te weinig water. Bij een oudere kat met herhaalde verstopping kan een oorzaak zoals nierfalen of megacolon meespelen, en dat stelt de dierenarts vast met onderzoek.

Wat kun je zelf doen bij milde verstopping?

Bij een mild geval van verstopping help je je kat met meer vocht, natvoer en een schone kattenbak. Zorg dat er meerdere schone kattenbakken op rustige plekken staan, want een kat die de bak vermijdt, stelt poepen uit.

Verhoog de vochtinname door natvoer aan te bieden in plaats van alleen brokken, en overweeg een drinkfontein, omdat stromend water sommige katten meer laat drinken. Een dieet dat past bij een gevoelige spijsvertering kan de ontlasting verzachten: bekijk welk kattenvoer bij gevoelige darmen past bij jouw kat.

Geef nooit een laxeermiddel, olie of klysma voor mensen aan je kat. Middelen voor mensen zijn vaak verkeerd gedoseerd voor een kat en sommige, zoals fosfaatklysma's, zijn voor katten giftig. Overleg altijd met de dierenarts voor je iets toedient.

Wanneer bel je de dierenarts bij een kat die niet kan poepen?

Bel de dierenarts direct als je kat perst zonder resultaat, duidelijk pijn heeft, braakt, lusteloos is of meerdere dagen achter elkaar niet heeft gepoept. Deze combinatie van signalen wijst op een verstopping die niet vanzelf oplost en snel erger kan worden.

Ga ook direct naar de dierenarts bij een opgezette of pijnlijke buik, een uitpuilende anus of een kat die instort. Een ongecastreerde kater die perst zonder dat er iets uitkomt, kan in plaats van verstopt ook een geblokkeerde blaas hebben: laat dan meteen nakijken of hij nog kan plassen, want dat is een levensbedreigend spoedgeval.

De dierenarts onderzoekt de buik, voelt de dikke darm en neemt indien nodig een rontgenfoto om de oorzaak en de ernst vast te stellen.

Hoe behandelt de dierenarts obstipatie bij een kat?

De dierenarts behandelt verstopping bij een kat door eerst de opgehoopte ontlasting te verwijderen en daarna de vochtbalans te herstellen. Bij uitdroging krijgt de kat vocht via een infuus, en vaak wordt de darm onder sedatie of narcose leeggemaakt met een klysma of handmatig.

Na de acute fase schrijft de dierenarts vaak een laxeermiddel of een middel dat de ontlasting zachter maakt voor, samen met een aangepast dieet met extra vocht en vezels. Bij chronisch nierfalen wordt de nierfunctie mee behandeld, omdat uitdroging door nierfalen de verstopping in stand houdt.

Bij een kat met megacolon of een blijvende fysieke blokkade die niet reageert op medicatie, kan een operatie aan de dikke darm nodig zijn. Dit is een laatste stap, die de dierenarts pas overweegt na herhaalde mislukte pogingen met minder ingrijpende behandelingen.

Hoe voorkom je dat verstopping terugkomt bij je kat?

Je voorkomt terugkerende verstopping door je kat voldoende te laten drinken, de kattenbak dagelijks te verschonen en overgewicht te vermijden. Beweeg je kat dagelijks, want een actieve kat heeft een actievere darmwerking dan een kat die de hele dag stilligt.

Bij een kat die al eerder verstopt zat, of bij megacolon, is levenslange begeleiding vaak nodig: een vast dieet, eventueel een laxeermiddel op maat en regelmatige controle bij de dierenarts. Plan bij een oudere kat een jaarlijkse controle, zodat een beginnend nierprobleem op tijd wordt opgespoord.

Katten met terugkerende klachten hebben baat bij een vaste routine, want stress en verandering in de omgeving kunnen de kattenbak minder aantrekkelijk maken en zo verstopping uitlokken.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Kattenpoep: wat normaal is en wanneer bloed alarm betekent
• Diarree bij je kat: oorzaken en hoe je het stopt
• Nierfalen bij katten: symptomen, behandeling en vooruitzichten