Het domste kattenras: deze rassen staan zo bekend

Bestaat er echt een dom kattenras?

Nee, een dom kattenras bestaat niet. Alle katten hebben dezelfde basisuitrusting: scherpe zintuigen, een goed geheugen voor plekken en routines, en het vermogen om mensen en andere dieren te lezen.

Wat lijsten met het domste kattenras eigenlijk meten, is iets anders: hoe graag een ras meewerkt. Rassen die traag reageren op spelletjes, weinig interesse tonen in puzzels of een trucje straal negeren, scoren laag. Dat zegt vooral iets over motivatie en energie, niet over verstand. Een kat die een opdracht negeert, begrijpt de opdracht vaak prima; hij ziet er alleen het nut niet van in.

De rassen hieronder staan dus bekend als minst trainbaar en minst leergierig. Lees de lijst zo, en niet als rangschikking van domme dieren.

Welke kattenrassen staan bekend als minst trainbaar?

De 8 rassen die het vaakst opduiken in lijsten met minst trainbare of minst leergierige katten staan hieronder, met per ras de reden.

• Perzische kat: het prototype van de rustige schootkat. De pers is gefokt op een kalm karakter, speelt weinig en doet zelden moeite voor een spelletje of test, waardoor hij laag scoort op trainbaarheid
• Exotic shorthair: de kortharige neef van de pers met hetzelfde relaxte temperament; liever een dutje dan een voerpuzzel
• Himalayan: de colourpoint-variant van de pers, met dezelfde voorkeur voor rust boven actie
• Ragdoll: gefokt op meegaandheid. Ook dit knuffelras laat vrijwel alles gebeuren en hangt ontspannen in je armen, maar warmt zelden op voor training of apporteerspelletjes
• Ragamuffin: familie van de ragdoll en net zo zachtaardig en volgzaam, met weinig eigen initiatief tijdens het spelen
• Heilige birmaan: vriendelijk en aanhankelijk, maar bedaard; hij kijkt spelletjes liever even aan dan er vol in te duiken
• Britse korthaar: onafhankelijk en nuchter. Deze kat doet alles op zijn eigen tempo en vindt een verzoek van zijn baasje hooguit interessant, zelden dwingend
• Amerikaanse korthaar: een ontspannen gezinskat die prima zichzelf vermaakt, maar weinig behoefte heeft aan opdrachten of kunstjes

Wat opvalt: dit zijn stuk voor stuk populaire, makkelijke huisgenoten. Precies de eigenschappen die ze op deze lijst zetten, kalmte en meegaandheid, maken ze geliefd als gezinskat.

Waarom is dom een oneerlijk label voor deze rassen?

Het label dom is oneerlijk omdat het gedrag verwart met verstand. De rassen hierboven zijn bewust gefokt op een kalm, meegaand karakter: generaties lang kozen fokkers de rustigste dieren uit. Het resultaat is een kat met weinig jachtdrang en een lage speeldrift, en juist die twee eigenschappen bepalen hoe goed een kat scoort in testjes en training.

Daar komt bij dat de verschillen binnen een ras groter kunnen zijn dan de verschillen tussen rassen. Er bestaan persen die apporteren en ragdolls die deuren openen, net zoals er katten van zogenaamd slimme rassen zijn die nergens aan meedoen.

Een trage reactie kan bovendien een lichamelijke oorzaak hebben: een kat die slecht ziet, pijn heeft of ouder wordt, reageert minder alert zonder dat zijn verstand verandert. Twijfel je of het gedrag van je kat bij zijn karakter hoort, dan is de dierenarts de eerste stap, niet de conclusie dat je kat dom is.

Hoe meten onderzoekers slimheid bij katten?

Onderzoekers kijken bij katten vooral naar probleemoplossend vermogen, geheugen en aanpassingsvermogen: vindt een kat de weg naar verstopt voer, onthoudt hij waar iets ligt en past hij zijn gedrag aan als de situatie verandert.

Een gestandaardiseerde intelligentietest voor katten bestaat niet, en dat heeft een bekende reden: katten werken zelden mee. Waar een hond een test gretig uitvoert voor zijn baas, haakt een kat af zodra de beloning hem niet interessant genoeg lijkt. Onderzoekers kunnen daardoor moeilijk onderscheiden of een kat een opdracht niet begrijpt of gewoon geen zin heeft.

Ranglijsten van slimme en domme rassen zijn daarom vrijwel altijd gebaseerd op ervaringen van fokkers, dierenartsen en eigenaren met trainbaarheid, niet op wetenschappelijke metingen. Handig als ruwe indicatie van het temperament, onbruikbaar als oordeel over het verstand van jouw kat.

Hoe daag je een rustige kat toch uit?

Een rustige kat leert wel degelijk, als je de lat laag legt en de beloning goed kiest. De aanpak die bij bedaarde rassen werkt, staat in deze checklist.

1. Houd sessies kort: 2 tot 5 minuten per keer, stoppen zolang het nog leuk is
2. Beloon met iets dat jouw kat echt lekker vindt, direct na het gewenste gedrag
3. Begin met een simpele opdracht, zoals komen op naam of een pootje geven, en bouw pas later uit
4. Gebruik een voerpuzzel op het makkelijkste niveau en maak hem stapsgewijs moeilijker
5. Kies speelgoed dat langzame jacht nabootst, zoals een hengel die je traag over de grond sleept
6. Train op een vast moment, bijvoorbeeld voor de maaltijd, wanneer je kat gemotiveerd is

Verwacht geen circusact, wel een kat die actiever en alerter wordt. Meer ideeen om verveling te voorkomen vind je op de pagina over actief spelen.

Welke rassen gelden juist als de slimste?

Als tegenpool van de lijst hierboven gelden de siamees, de abessijn en de bengaal als de meest leergierige rassen: actieve katten die puzzels oplossen, apporteren en soms zelfs deuren openen. Het volledige overzicht met uitleg per ras staat op de pagina over het slimste kattenras.

Bedenk daarbij dat slim niet automatisch beter betekent. Een leergierig ras vraagt elke dag uitdaging en verzint zelf kattenkwaad als die uitblijft, terwijl een bedaard ras tevreden is met een zonnige vensterbank en een aai. Welk type bij jou past, hangt af van je huis, je tijd en je verwachtingen; het antwoord op die vraag is belangrijker dan elke ranglijst.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Het slimste kattenras: dit zijn de intelligentste katten
• Welk kattenras past bij mij?
• Wat is een raskat? Verschil met een gewone huiskat