Gezondheid
Dementie bij oudere katten herkennen
Dementie bij een oudere kat, in vakliteratuur cognitieve disfunctie of CDS genoemd, is een geleidelijke achteruitgang van de hersenfunctie waardoor je kat verward, angstig of vergeetachtig wordt. De eerste signalen zijn verdwalen in het eigen huis, nachtelijk miauwen en de kattenbak vergeten. Deze pagina legt uit wat dementie bij katten is, welke symptomen je herkent, wanneer je de dierenarts belt, wat de oorzaak is, hoe de dierenarts de diagnose stelt, hoe je met een demente kat omgaat en wat de vooruitzichten zijn.
In het kort
| Ook bekend als | Cognitieve disfunctie (CDS) |
|---|---|
| Eerste signalen | Verdwalen in huis, nachtelijk miauwen, kattenbak vergeten |
| Spoedgeval | Geen typisch spoedgeval, plotselinge verwardheid wel snel laten nakijken |
| Diagnose | De dierenarts sluit andere ziektes uit met onderzoek |
| Te genezen? | Niet te genezen, wel af te remmen |
Wat is dementie bij een kat?
Dementie bij een kat, door dierenartsen cognitieve disfunctie of CDS genoemd, is een geleidelijke achteruitgang van de hersenfunctie die vooral bij oudere katten voorkomt. Je kat gedraagt zich anders dan voorheen: verwarder, angstiger of juist onverschilliger.
De aandoening komt vaker voor naarmate een kat ouder wordt. Volgens het LICG vertoont ruim de helft van de katten van 15 jaar en ouder een merkbare gedragsverandering, en ontwikkelt ongeveer 30 procent van de katten tussen 11 en 14 jaar een gedragsprobleem dat bij CDS past.
Welke symptomen wijzen op dementie bij je kat?
De bekendste symptomen van dementie bij een kat zijn verdwalen in het eigen huis, nachtelijk miauwen en de kattenbak vergeten. De klachten ontstaan geleidelijk en worden vaak pas opgemerkt als ze storend worden.
De meest voorkomende signalen staan hieronder opgesomd.
- Verdwalen of gedesoriënteerd rondlopen in bekende ruimtes
- Miauwen in de nacht, soms hard en aanhoudend
- Buiten de kattenbak plassen of poepen terwijl je kat dat altijd goed deed
- Minder interesse in spel en minder zichzelf wassen
- Meer slapen overdag en onrustiger zijn 's nachts
- Angstiger reageren op bekende mensen of situaties
Milde signalen versus alarmsignalen: wanneer bel je de dierenarts?
Bel de dierenarts snel als je kat plots erg verward is, niet meer eet of drinkt, of duidelijk pijn lijkt te hebben: veel symptomen van dementie lijken op andere, wel behandelbare ziektes. Een oudere kat heeft vaker meerdere gezondheidsklachten tegelijk, dus alleen de dierenarts maakt het onderscheid met zekerheid.
Bij deze milde signalen volstaat een gewone afspraak binnen enkele dagen:
- Je kat is af en toe even de weg kwijt in huis
- Je kat miauwt soms 's nachts, maar eet en drinkt normaal
- Je kat wast zich iets minder dan vroeger
Bij deze alarmsignalen bel je sneller:
- Een plotselinge, sterke gedragsverandering in korte tijd, zie ook de signalen van een snelle gedragsverandering
- Je kat eet of drinkt nauwelijks meer
- Je kat lijkt gedesoriënteerd, botst tegen dingen aan of loopt scheef
- Je kat vertoont pijnsignalen zoals kreupelheid of een gebogen houding
Wat veroorzaakt dementie bij oudere katten?
Dementie bij katten ontstaat door veroudering van de hersenen, waarbij eiwitresten zich ophopen rond de zenuwcellen en zenuwcellen daardoor geleidelijk afsterven. Dit proces lijkt op wat er bij de ziekte van Alzheimer bij mensen gebeurt, al is het bij katten niet identiek.
Hoe ouder een kat wordt, hoe groter de kans op deze veroudering van de hersenen. Meer over de levensfases van een kat en wat daarbij hoort, lees je bij hoe oud wordt een kat.
Hoe stelt de dierenarts vast dat het om dementie gaat?
De dierenarts stelt dementie vast door eerst andere, wel behandelbare oorzaken uit te sluiten, want dementie is geen diagnose die je thuis zelf kunt stellen. Klachten zoals veel drinken, verwardheid of nachtelijk onrustig gedrag passen namelijk ook bij nierfalen, schildklierproblemen, hoge bloeddruk of pijn door artrose.
Pas als bloedonderzoek, een lichamelijk onderzoek en soms een neurologische controle geen andere verklaring opleveren, en het gedragspatroon past bij de bekende symptomen, spreekt de dierenarts van cognitieve disfunctie.
Hoe ga je om met een kat met dementie?
Een vaste dagelijkse routine en een voorspelbare omgeving helpen een kat met dementie het meest, omdat verandering juist verwarring vergroot. Zet meubels en de plek van eten, water en kattenbak niet onnodig om.
Deze praktische aanpassingen maken het dagelijks leven makkelijker voor een demente kat.
- Zorg voor een kattenbak met lage rand op een vaste, goed bereikbare plek
- Laat 's nachts een klein lampje branden zodat je kat beter kan oriënteren
- Geef rustige aandacht en korte speelmomenten in plaats van drukte
- Overleg met de dierenarts over een voedingssupplement zoals Aktivait voor katten
Geef nooit medicatie of supplementen voor mensen zonder overleg met de dierenarts, want veel van die middelen zijn schadelijk voor katten.
Kun je dementie voorkomen en wat zijn de vooruitzichten?
Dementie bij katten is niet volledig te voorkomen, omdat veroudering van de hersenen bij een deel van de katten nu eenmaal optreedt. Mentale prikkeling door speelgoed en voerpuzzels en een stabiele leefomgeving lijken de achteruitgang wel te vertragen.
De vooruitzichten verschillen per kat: bij sommige katten blijven de klachten jarenlang mild, bij andere gaat de achteruitgang sneller. Met aanpassingen in huis en eventueel een supplement kan een kat met dementie vaak nog lange tijd een goede kwaliteit van leven hebben.
Veelgestelde vragen
Op welke leeftijd krijgen katten dementie?
Dementie komt vooral voor bij katten vanaf ongeveer 11 jaar en de kans neemt toe met de leeftijd. Niet elke oudere kat krijgt er last van, maar hoe ouder de kat, hoe groter de kans op een merkbare gedragsverandering.
Kan voeding dementie bij mijn kat vertragen?
Een speciaal dementievoer voor katten bestaat niet, maar sommige diëten die ook bij gewrichtsklachten worden gebruikt lijken volgens dierenartsen verbetering te geven. Bespreek met de dierenarts of een voedingssupplement zoals Aktivait bij jouw kat past.
Miauwt mijn kat 's nachts door dementie of door iets anders?
Nachtelijk miauwen kan bij dementie horen, maar past ook bij pijn, honger, een overactieve schildklier of eenzaamheid. Laat je kat daarom altijd nakijken voor je dementie als oorzaak aanneemt.
Herkent een demente kat zijn baasje nog?
Vaak wel, al kan een kat met gevorderde dementie soms trager of anders reageren dan voorheen. Rustig en voorspelbaar contact helpt de kat zich veilig te blijven voelen.
Is dementie bij katten pijnlijk?
Dementie zelf veroorzaakt geen lichamelijke pijn, maar de verwardheid en desoriëntatie kunnen stressvol zijn voor je kat. Pijn door bijvoorbeeld artrose komt bij oudere katten wel vaak tegelijk voor en verdient een aparte controle.
Belangrijkste punten
- Dementie bij katten heet in vakliteratuur cognitieve disfunctie (CDS) en komt vooral voor bij oudere katten.
- Verdwalen in huis, nachtelijk miauwen en de kattenbak vergeten zijn de bekendste symptomen.
- Veel symptomen van dementie lijken op andere, wel behandelbare ziektes: alleen de dierenarts maakt het onderscheid.
- Dementie is niet te genezen, maar een vaste routine, aanpassingen in huis en soms een supplement remmen de klachten af.
- Bij plotselinge, sterke verwardheid of stoppen met eten of drinken bel je sneller de dierenarts.